ཐུན་མོང་གི་སྔོན་འགྲོའི་ཆོས་བཤད་རིན་ཆེན་ཐེམ་སྐས། འགྱུར་མེད་རྡོ་རྗེ།
ཐུན་མོང་གི་སྔོན་འགྲོའི་ཆོས་བཤད་རིན་ཆེན་ཐེམ་སྐས། འགྱུར་མེད་རྡོ་རྗེ།
ཐུན་མོང་གི་སྔོན་འགྲོའི་ཆོས་བཤད་རིན་ཆེན་ཐེམ་སྐས་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །
ཨོཾ་སྭསྟི། ཐུན་མོང་གི་སྔོན་འགྲོའི་ཆོས་བཤད་རིན་ཆེན་ཐེམ་སྐས་ཞེས་བྱ་བ། སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །བདེ་ཆེན་ཞི་བའི་དབྱིངས་ལས་མི་གཡོ་ཡང་། །སྣ་ཚོགས་སྒྱུ་མའི་རོལ་གར་མཐའ་ཡས་པས། །ཕན་བདེའི་དངོས་ཀུན་སྩོལ་བའི་ཕྲིན་ལས་ཅན། །མཆོག་གསུམ་ངོ་བོ་བླ་མར་ཕྱག་བགྱི་འོ། །སྲིད་པའི་གྲོང་ཁྱེར་ཉམ་ངའི་གཡང་ས་ལས། །རྣམ་གྲོལ་ཐར་པ་མཆོག་གི་གྲོང་ཁྱེར་དུ། །སྐལ་བཟང་མྱུར་བདེར་འཇུག་པ་རིན་ཆེན་གྱི། །ཐེམ་སྐས་ལམ་གྱི་རིམ་པ་འདིར་གསལ་བྱ། །དེ་ཡང་སྤྱིར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སེམས་ཉིད་གདོད་མ་ནས་སངས་རྒྱས་སུ་གནས་པ་དེ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པ་ལ། བློ་དམན་ཐོས་བསམ་རིམ་འཇུག་གི་ལམ་ལ་བརྟེན་པ་དང། བློ་རབ་མོས་གུས་ཐོད་རྒལ་གྱི་ལམ་ནས་འཇུག་པའི་ཚུལ་གཉིས་ནི་མདོ་སྔགས་ཀྱི་བསྟན་པ་གཉིས་ཀའི་ཚུལ་ལ་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལས་དང་པོའི་དབང་དུ་བྱས་ན་མ་ཆགས་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་གཉེར་གསུམ་གྱི་བློ་སྐྱེ་བ་ལ་བསླབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་ནོ། །དང་པོ་ནི། དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ་བ་དང་། དེ་ཉིད་མི་རྟག་པར་བསམ་པ་ལས་ཚེ་འདིའི་ཆགས་ཞེན་གྲོལ་ནས་ཕྱི་མ་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་བ་དོན་གཉེར་གྱི་བློ་བཅོས་མིན་དུ་སྐྱེའོ། །གཉིས་པ་ནི། འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ལས་རྒྱུ་འབྲས་བསམ་པས་
འཁོར་བའི་ཆགས་ཞེན་བྲལ་ནས་རང་ཉིད་ཐར་པའི་ལམ་ངེས་ལེགས་དོན་གཉེར་གྱི་བློ་རྣལ་མ་སྐྱེའོ། །གསུམ་པ་ནི། བྱམས་སྙིང་རྗེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྒོམས་པས་རང་དོན་གྱི་ཆགས་ཞེན་བྲལ་ནས་གཞན་དོན་དུ་བྱང་ཆུབ་ཐོབ་འདོད་ཀྱི་བློ་བཅོས་མིན་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ལྟར་སྐྱེས་བུ་གསུམ་གྱི་བློ་རིགས་དེ་ཤེས་པ་འགྱུར་ཐུབ་པ་མ་བྱུང་གི་བར་དུ་བསྒོམ་པ་ནི་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་ལ། འདི་གསུམ་རྒྱུད་ལ་མ་སྐྱེས་ན། ལྷ་སྒོམ་སྔགས་བཟླ་སོགས་ཇི་ལྟར་བྱས་ཀྱང་གར་འགྲོའི་གཏད་སོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་ན་ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་བླང་བའི་རིམ་པ་ནི་འདི་ལྟར་ཤེས་པར་བྱ་བ་ཡིན་ཏེ། དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ་བསམ་པ། འཆི་བ་མི་རྟག་པ་བསམ་པ། འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་བསམ་པ། ལས་རྒྱུ་འབྲས་བསམ་པ་དང་བཞིའོ།

共同前行法教宝阶梯 不变金刚
共同前行法教宝阶梯 不变金刚
共同前行法教宝阶梯名称如是安住。
嗡 娑哈悉帝。共同前行法教宝阶梯名称如是。向一切佛陀和菩萨顶礼。
虽从大乐寂静法界中不动，
以种种幻化游舞无边际，
赐予利乐诸事之事业者，
向三宝本质上师我敬礼。
从有寂城市悲惨深渊中，
至解脱胜妙涅槃城市内，
善缘众生速乐而趣入，
宝贵阶梯道之次第此明示。
此复总体而言，一切有情心性本来即安住为佛陀，令其现前地证得，对于劣慧者依靠闻思次第趣入之道，以及对于利根者以信敬顿超之道趣入之方式二者，在显密二教的方式中皆存在。从其中第一种而言，依靠三种不贪著而生起三种意乐之心，应当学习。
第一者，思维暇满难得，以及其本身无常，从今生贪执中解脱，对于后世高位安乐意乐之心真实无伪地生起。
第二者，通过思维轮回痛苦和业因果，脱离轮回贪执，对于自身解脱道决定善之意乐心真实生起。
第三者，通过修习慈悲菩提心，脱离自利贪执，为他利而欲得菩提之心真实无伪地生起。如是三士夫心类，在未能生起如是了知之前修习，是一切法之根本。此三者若未在相续中生起，无论如何修本尊、念诵咒语等，皆无有何处之依凭。
如是实修之次第应当如此了知，即：思维暇满难得、思维死亡无常、思维轮回过患、思维业因果四者。


 །དང་པོ་ལ་དལ་འབྱོར་ངོས་གཟུང་བ། དེ་ཉིད་རྙེད་དཀའ་ཚུལ། དེ་དོན་ཆེ་བ་བསམ་པ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་ནི། བཟོད་པར་དཀའ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཅན་གྱི་འཁོར་བ་འདིར་མི་སྐྱེ་བའི་ཐབས་ལ་འབད་དགོས་ཤིང་། དེ་ཉིད་སྒྲུབ་པའི་རྟེན་ཡང་དལ་འབྱོར་གྱི་ལུས་འདི་ཉིད་ཡིན་ཏེ། དེ་ཡང་ད་ལན་ཙམ་མ་གཏོགས་ཤིན་ཏུ་རྙེད་དཀའ་བས། ད་རེས་འདི་ལ་སྙིང་པོ་ལོན་པ་ཞིག་ཅི་ནས་ཀྱང་བྱེད་དགོས་སྙམ་པའི་འདུན་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བྱ་ཞིང་། དེ་ཡང་། བརྒྱད་སྟོང་འགྲེལ་ཆེན་དུ། དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་
དང་། །ཀླ་ཀློ་ཚེ་རིང་ལྷ་དང་ནི། །ལོག་ལྟ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྟོངས་པ། །ལྐུགས་པ་འདི་དག་མི་ཁོམ་བརྒྱད། །ཅེས་པ་ལྟར། ངན་སོང་གསུམ་དུ་སྐྱེས་ན་ནི་སྡུག་བསྔལ་དོས་དྲག་ཅིང་ལུས་རྟེན་ཤིན་ཏུ་ངན་པས་ཆོས་མི་ཁོམ། འདོད་ཁམས་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ནི་འདོད་ཡོན་ལ་ཆགས་པས་གཡེངས་ཤིང་སྐྱོ་ཤས་ཆུང་། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ལྷ་ཕལ་ཆེར་ཡང་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་རྟག་ཏུ་མྱོས་པས་ཆོས་མི་ཁོམ། སངས་རྒྱས་མ་བྱོན་པའི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྟོངས་པའི་སར་སྐྱེས་པའམ། བྱོན་ཡང་ཆོས་མ་དར་བའི་ས་ཕྱོགས་མཐའ་འཁོབ་ཀླ་ཀློར་སྐྱེས་པ་དང་། ཆོས་དར་བའི་སར་སྐྱེས་ཀྱང་ཚེ་སྔ་ཕྱི་དང་ལས་འབྲས་དང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་མེད་པར་འཛིན་པའི་ལོག་ལྟ་ཅན་དང་། ཀླེན་ལྐུགས་སུ་གྱུར་ནས་བླང་དོར་གྱི་གནས་གང་ཡང་མི་གོ་བས་འཇུག་ལྡོག་གི་བསམ་པ་མེད་པར་སྐྱེས་པ་རྣམས་ནི་མི་ཁོམ་པའི་གནས་བརྒྱད་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ངན་སོང་གསུམ་དང་ལྷ་ཚེ་རིང་པོ་ནི་མི་མ་ཡིན་པའི་མི་ཁོམ་པ་དང་། གཞན་བཞི་ནི་མིའི་མི་ཁོམ་པ་ཡིན་ནོ། །མི་ཁོམ་པའི་ལྷ་ནི་འདུ་ཤེས་མེད་པའི་ལྷ་ཉིད་ལ་ངོས་འཛིན་འཐད་པར་ཡང་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་མི་ཁོམ་པའི་གནས་བརྒྱད་དང་བྲལ་བ་ནི་དལ་བ་ཡིན་ཏེ། ནམ་མཁའ་རིན་པོ་ཆེའི་མདོ་ལས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ནམ་མཁའི་སྙིང་པོས་གསོལ་བ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དལ་འབྱོར་ཇི་ལྟར་བལྟ་བར་བགྱི། བཀའ་བསྩལ་པ། སེམས་རྣམ་
པར་རྟོག་པས་དབྱེན་བཅོས་ཏེ་གཡེང་བ་ནི་བྲེལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །སེམས་རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཞི་ནས་རང་བཞིན་དུ་གནས་པ་ནི་དལ་བ་ཞེས་བྱའོ། །ཞེས་དང་། སྡུད་པར། མི་ཁོམ་བརྒྱད་སྤངས་དེ་ཡིས་དལ་བ་རྟག་ཏུ་རྙེད། །ཅེས་གསུངས་པའོ། །འབྱོར་བའི་ཆོས་བཅུ་ལས་རང་འབྱོར་ལྔ་ནི། །མི་ཉིད་དབུས་སྐྱེས་དབང་པོ་ཚང་། །ལས་མཐའ་མ་ལོག་གནས་ལ་དད། །ཅེས་པས། དེ་ལ་བདག་གིས་སྤྱིར་མི་ལུས་ཐོབ། སྒོས་ཡུལ་དབུས་ཆོས་དར་བའི་སར་སྐྱེས། དབང་པོ་སྒོ་ལྔ་སོགས་ཚང་བས་བླང་དོར་ཤེས་སུ་རུང་། མཚམས་མེད་པའི་ལས་བྱས་སམ་བྱེད་དུ་བཅུག་པ་མ་ཡིན་པ། འཇིག་རྟེན་དང་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་དཀར་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་བའི་གནས་འདུལ་བ་ལ་དད་པ་སྟེ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་ལ་དད་པ་དང་ལྡན་པ་ཙམ་འདུག་སྟེ། ལྔ་པོ་ནི་རང་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་ཤིང་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཡིན་པས་རང་འབྱོར་ཞེས་བྱའོ། །དེ་ཡང་མི་ཁོམ་པ་བརྒྱད་ལས་ལོག་པའི་དལ་བ་དང་རང་འབྱོར་ལྔ་ནི་གནད་གཅིག་གོ །གཞན་འབྱོར་ལྔ་ནི། སངས་རྒྱས་བྱོན་དང་དེས་ཆོས་གསུངས། །བསྟན་པ་གནས་དང་དེ་རྗེས་འཇུག །གཞན་ཕྱིར་སྙིང་ནི་བརྩེ་བ་འོ། །ཞེས་པས་སངས་རྒྱས་འཇིག་རྟེན་དུ་བྱོན་པ། དེས་དམ་པའི་ཆོས་གསུངས་པ། དེའི་བསྟན་པ་མ་ནུབ་པར་གནས་པ། བསྟན་པ་ལ་རྗེས་སུ་
འཇུག་པ་གཞན་ཡང་མང་དུ་ཡོད་པ། ཆོས་བྱེད་པ་རྣམས་ལ་གཞན་གྱིས་སྙིང་བརྩེ་བའི་སྒོ་ནས་ཟས་གོས་སོགས་མཐུན་རྐྱེན་སྦྱོར་བ་པོ་ཡང་མང་དུ་ཡོད་པའོ། །གཞན་བརྩེ་བ་ནི་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་གྱིས་ཆོས་ལ་བརྩེ་བས་འདྲེན་པ་ཉིད་ཡིན་པར་བཤད་པ་ཡང་ཡོད་དོ། །དེ་ལྔ་ནི་གཞན་རྒྱུད་ཀྱིས་བསྡུས་ཤིང་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་ཆ་རྐྱེན་ཡིན་པས་ན་གཞན་འབྱོར་རོ། །དེ་ཡང་མདོ་ལས། འབྱོར་པ་ནི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པ་བློ་ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་འབྱོར་པ་ཞེས་བྱའོ།

第一者中，认识暇满、其本身难得方式、思维其意义重大三者中的第一者是，在此难以忍受痛苦的轮回中，必须努力于不生之方便。而成就其本身之所依，正是此暇满之身。此复，除此一次之外极为难得，因此现在对此必须无论如何取得精要之愿望应当专一。此复，
《八千颂大疏》中："地狱饿鬼与旁生，
边地长寿天以及，
邪见佛陀所空处，
愚哑此等八无暇。"
如是所说，若生于三恶趣，则痛苦极为猛烈，且身所依极为恶劣，故不堪修法。欲界天众由于贪著欲尘而散乱，厌离心微小。色界和无色界天大多也因禅定而常时昏昧，故不堪修法。生于佛陀未降临之世界，佛陀所空之处，或者虽已降临但法未兴盛之边地蛮荒之处所生，以及虽生于法兴盛之处，然执持前后世、业果、三宝不存在的邪见者，以及成为聋哑者而对取舍之处完全不了知，故无有取舍之心念而生者，是八无暇处。此复，三恶趣和长寿天是非人无暇，其余四者是人的无暇。无暇天也有说认定无想天本身为合理的。如是脱离八无暇处即是有暇。《虚空藏宝经》中：菩萨虚空藏请问："世尊，应当如何看待有暇？"告言："心被分别念所分离造作而散乱者，称为无暇。心分别念止息而安住于自性者，称为有暇。"以及，《摄颂》中："舍离八无暇，以此常时获有暇。"如是所说。
十圆满法中自圆满五者："得人身中土生根全，
业际未倒处上信。"
此中，我总体上获得人身，特别生于中土法兴盛之处。诸根五门等齐全故能了知取舍。未作或未令作无间业。对于世间和出世间一切白法生起之处——别解脱戒具有信心，即对佛陀教法具有信心等具足。五者由自相续所摄，且是修法之因缘，故称为自圆满。此复，八无暇之反面的有暇与自圆满五者是同一要点。
他圆满五者："佛降临与彼说法，
教法住与彼随行，
为他之心慈悲也。"
即佛陀降临世间，彼宣说正法，其教法未衰而安住，随行教法者也有很多，以他人慈悲之门，为修法者提供衣食等顺缘者也有很多。他人慈悲也有说即是善知识以慈悲法而摄引者本身。此五者由他相续所摄，且是修法之因缘，故为他圆满。此复，经中："圆满者，是了知心之自性，慧于真实义圆满，称为圆满。"


 །ཞེས་གསུངས་པས། དེ་ལ་དལ་བ་ནི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། འབྱོར་པ་ནི་དེའི་ཁྱད་པར་གྱི་ཆོས་ཏེ། དེ་ལྟར་དལ་འབྱོར་བཅོ་བརྒྱད་ཚང་བའི་ལུས་འདི་ལྟ་བུ་ཤིན་ཏུ་རྙེད་པར་དཀའ་བས། ད་རེས་ཆོས་ལ་འབད་དགོས་པ་འདུག་སྙམ་བློ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་དྲིལ་བར་བྱ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། འདི་འདྲའི་དལ་བ་རྙེད་གྱུར་ནས། །བདག་གིས་དགེ་གོམས་མ་བྱས་ན། །འདི་ལས་བསླུས་པ་གཞན་མེད་དེ། །འདི་ལས་རྨོངས་པ་གཞན་མེད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་དེ་ཉིད་རྙེད་དཀའ་བའི་ཚུལ་ནི། སེམས་ཅན་གྱི་ནང་ན་ངན་སོང་གསུམ་གྱི་འགྲོ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་མང་སྟེ་ས་ཆེན་པོའི་རྡུལ་བཞིན་མཐའ་མེད། མཐོ་རིས་ཀྱི་འགྲོ་བ་ནི་ཤིན་ཏུ་ཉུང་སྟེ་སེན་མོའི་སྟེང་གི་རྡུལ་ཙམ་དུ་གསུངས་ཤིང་། ངན་སོང་གསུམ་གྱི་ནང་ནས་ཉུང་ཤོས་དུད་འགྲོ་དང་། དེའི་ཡང་བྱིངས་ནི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོར་གནས་ཤིང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ།
ཁ་འཐོར་གྱིས་ཀྱང་ས་གཞི་རི་ཀླུང་བར་སྣང་ཐམས་ཅད་ཁེངས་པ་ཙམ། ལྷ་དང་མིའི་འགྲོ་བ་ནི་དེ་ལ་ལྟོས་ན་སྲིད་མཐའ་ཙམ་དང་། དེ་ལས་ཀྱང་སྤྱིར་མིའི་འགྲོ་བ་ཉུང་། སྒོས་འཛམ་བུའི་གླིང་པའི་མི་ཉུང་། ཡང་སྒོས་ཆོས་ལྡན་གྱི་མི་ལུས་ནི་སྲིད་མཐའ་ཙམ་སྟེ། དེ་ལྟར་ཉུང་བ་ཡང་སེམས་ཅན་གྱི་ནང་ན་སྡིག་པའི་ལས་བྱེད་པ་ནི་ཆེས་མང་སྟེ་མཐའ་མེད། དགེ་བ་བྱེད་པ་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་ཉུང་ཞིང་། དེའི་ནང་ནས་ཀྱང་མི་ལུས་འཕེན་ཐུབ་པའི་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྲུང་བ་ཤིན་ཏུ་དཀོན་པས་མི་ལུས་རྙེད་པར་དཀའ་བ་སྟེ། དབུ་མ་འཇུག་པར། མངོན་མཐོའི་རྒྱུ་ནི་ཚུལ་ཁྲིམས་ལས་གཞན་མེད། ཅེས་མངོན་མཐོའི་རྒྱུ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཁོ་ནར་ངེས་པ་དང་། དེ་ཉིད་དཀོན་པའི་དཔེ་ཡང་། མགོན་པོ་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། རྒྱ་མཚོ་གཅིག་གནས་གཉའ་ཤིང་བུ་ག་དང་། །རུས་སྦལ་ཕྲད་པ་བས་ཀྱང་དུད་འགྲོ་ལས། །མི་ཉིད་ཆེས་ཐོབ་དཀའ་འོ་མི་དབང་གིས། །དམ་ཆོས་སྤྱོད་པས་དེ་འབྲས་མཆིས་པར་མཛོད། །ཅེས་གསུངས་པའི་དཔེས་ཀྱང་མཚོན་པར་བྱས་ནས་སྤྱིར་མི་ལུས་རྙེད་དཀའ་དང་། ཁྱད་པར་ཆོས་ལྡན་གྱི་མི་ལུས་འདི་འདྲ་རྙེད་པ་ནི་བསོད་ནམས་མང་པོ་བསགས་པའི་མཐུ་ལས་བྱུང་བས་ན། ད་རེས་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ལུས་རྟེན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐོབ་པའི་དུས་འདིར་གཏན་གྱི་བདེ་བའི་ཕྱིར་དུ་ཆོས་རྣམ་དག་ཅིག་ཅི་ནས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམ་
པའོ། །གསུམ་པ་རྙེད་པ་དོན་ཆེ་བར་བསམ་པ་ནི། དེ་ལྟར་ཤིན་ཏུ་རྙེད་དཀའ་བའི་མི་ལུས་དེ་ཐོབ་པ་ལ་དགོས་པ་ཅི་ཡོད་སྙམ་ན་ཕན་ཡོན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ། གནས་སྐབས་སུ་སྐྱེ་བ་ནས་སྐྱེ་བར་མཐོ་རིས་ཀྱི་བདེ་བ་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་སོགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དངོས་པོ་མཐའ་དག་ཀྱང་བདེ་བླག་ཏུ་སྒྲུབ་ནུས། དེར་མ་ཟད་ཐེག་པ་འོག་མའི་མྱང་འདས་དང་། བླ་ན་མེད་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱང་སྒྲུབ་ནུས་ཤིང་། འདི་མ་ཐོབ་ན་ཐར་པ་ལྟ་ཅི་སྨྲོས་འཁོར་བའི་བདེ་བ་ཙམ་ཡང་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་མེད་པས། དེས་ན་ད་རེས་དལ་འབྱོར་ལ་སྙིང་པོ་ལོན་པ་ཞིག་མ་བྱས་ན་རིན་པོ་ཆེའི་གླིང་ནས་ལག་སྟོང་དུ་ལྡོག་པ་ལྟར་དོན་མེད་དུ་སོང་ན་འཕུང་ཚབས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། མི་ཡི་གྲུ་ལ་བསྟེན་ནས་ནི། །སྡུག་བསྔལ་ཆུ་བོ་ཆེ་ལས་སྒྲོལ། །གྲུ་འདི་ཕྱི་ནས་རྙེད་དཀའ་བས། །རྨོངས་པ་དུས་སུ་གཉིད་མ་ལོག །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་འདོད་དོན་ཁྱད་པར་ཅན་འགྲུབ་ཏུ་རུང་བའི་རྟེན་ལན་གཅིག་ཐོབ་པ་དེ་ཉིད་སྔར་དོན་མེད་དུ་དེ་ཙམ་ཐལ། ད་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་དམ་པའི་ཆོས་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འབད་པར་བྱའོ་སྙམ་པའི་བསམ་པ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་དྲན་པར་བྱས་ནས་དལ་འབྱོར་མདོ་མེད་དུ་མ་སོང་བ་གལ་ཆེའོ།

如是所说，对此有暇是本质，圆满是其差别法。如是具足十八暇满之身如此极为难得，现在应当于法努力之心应当专一收摄。《入行论》中："获得如此有暇已，
我若未习诸善法，
无有欺诳更甚此，
无有愚痴更甚此。"
如是所说。
第二者，其本身难得之方式是：有情当中，三恶趣众生极为众多，如大地微尘无边无际。高位众生极为稀少，如指甲上微尘般所说。三恶趣当中最少的旁生，其种类也住于大海中不可思议。仅其散布者，地基、山岳、河流、虚空一切皆充满。天与人的众生相比之下如边际般少，从此而言总体上人的众生少，特别瞻部洲人少，更特别具法之人身如边际般少。如是稀少者，在有情当中作恶业者极多无边。作善法者无论如何皆少。其中能够牵引人身之持守戒律者极为稀有，故人身难得。《入中论》中："增上生因戒非余。"
增上生因唯决定为戒律。其本身稀有之比喻，怙主龙树说："海中一处有木孔，
与龟相遇更难于，
从旁生获人身极难得，人王，
行持正法请成就彼果。"
以此比喻也作显示，总体人身难得，特别获得如此具法之人身，是从积累众多福德之力而生，因此现在于难得之圆满身所依获得之时，为了究竟安乐，应当无论如何成就某种清净法之心念。
第三者，思维所得意义重大：如是极为难得之人身获得有何必要呢？利益极为巨大。暂时从生至生能够轻易成就高位安乐、身体、受用等圆满之一切事物。不仅如此，下乘涅槃和无上菩提也能成就。若未获得此，何况解脱，连轮回安乐也无有成就之方便。因此，现在若未于暇满取得精要，如从宝洲空手而返般成为无义，则极为可惜。《入行论》中："依靠人之船筏，
从大苦河得解脱，
此船后世难得故，
愚者勿于此时睡。"
如是所说，能成就殊胜所欲之所依一次获得，其本身之前如此虚耗。现在应当无论如何于正法专一精进之心念从内心深处忆念，暇满不要成为无实义极为重要。


 །གཉིས་པ་འཆི་བ་མི་རྟག་པ་བསམ་པ་ནི། མཐར་
འཆི་བ་འོང་སྙམ་པ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་ཀྱང་། རེ་ཞིག་མི་འཆི་བར་རེ་བའི་བློ་དེ་འཆི་ཁ་ཚུན་ཆད་ལ་འབྱུང་། བློ་ངན་དེས་བསྒྲིབས་ནས་ཚེ་འདིའི་རྣམ་གཡེང་ལ་འབྱམས། ཕྱི་མའི་དོན་བསྒྲུབ་པ་ཕྱི་བཤོལ་ལེ་ལོའི་དབང་དུ་འགྲོ་བས་མི་རྟག་པ་བསྒོམ་དགོས། དེ་ལ་ངེས་པར་འཆི་བ་བསམ་པ། ནམ་འཆི་ཆ་མེད་པ། འཆི་བ་ལ་ཅིས་ཀྱང་མི་སྟོངས་པར་བསམ་པ་གསུམ་གྱི་དང་པོ་ངེས་པར་འཆི་བ་བསམ་པ་ནི། དལ་འབྱོར་གྱི་རྟེན་དེ་ཉིད་ཐོབ་ཟིན་ནས་མི་འཆི་བ་ཞིག་ཡིན་ན་དེ་ཀ་ཡིན་མོད་རྟག་པའི་ངེས་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། ལུས་ཅི་འདྲ་ཞིག་བླངས་པ་དང་། གནས་གྲོགས་གང་ལ་བརྟེན་ཀྱང་འཆི་བ་ལས་མ་འདས། ས་སྟེང་གི་འགྲོ་བ་སྔར་བྱུང་བ། ད་གཟོད་འབྱུང་འགྱུར། ད་ལྟ་དངོས་སུ་ཡོད་པ་འདི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་འཆི་བ་ལས་མ་འདས། མདོར་ན་རང་རེ་བཙས་ནས་དེ་རིང་ཡན་ཆད་དུ་དགྲ་གཉེན་བར་མའི་འགྲོ་བ་ཇི་ཙམ་ཞིག་ཤི། དེས་ན་བདག་ལ་མི་འཆི་བའི་གདིང་ཅི་ཞིག་ཡོད་དེ། མདོ་ལས། བྱུང་དང་འབྱུང་བར་འགྱུར་བ་ཇི་སྙེད་པ། །ཀུན་གྱིས་ལུས་འདི་གཏོང་ནས་འགྲོ་བ་དང་། །དེ་ཀུན་འཇིག་པར་མཁས་པས་རྟོགས་བགྱི་སྟེ། །
ཆོས་ལ་གནས་བགྱི་ངེས་པར་སྤྱད་པ་སྤྱོད། །ཅེས་དང་། རྟ་དབྱངས་ཀྱིས། ས་འམ་འོན་ཏེ་མཐོ་རིས་ན། །སྐྱེས་ནས་ལ་ལ་མ་ཤི་པ། །འགའ་ཞིག་ཁྱོད་ཀྱིས་མཐོང་བ་འམ། །ཐོས་སམ་འོན་ཏེ་ཐེ་ཚོམ་ཟ། །ཞེས་དང་། གང་དུ་ཕྱིན་ཀྱང་འཆི་བས་མི་ཚུགས་པའི། །ས་ཕྱོགས་དེ་ནི་གང་ནའང་ཡོད་མ་ཡིན། །ནམ་མཁའ་ལ་མེད་རྒྱ་མཚོའི་གཏིང་ནའང་མེད། །རི་བོ་ཀུན་གྱི་ཕུག་ཏུ་ཞུགས་ཀྱང་མེད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་སྤྱིར་འཆི་བ་ལས་མ་འདས་ཤིང་། འོན་ཀྱང་ཚེ་རིང་པོར་འཚོ་བ་ཞིག་ཡིན་དུ་སྲིད་ཀྱང་། ལོ་དང་ཟླ་བ་ཞག་དང་ཟ་མ་སྐད་ཅིག་རེ་རེས་ཀྱང་སྡོད་པ་མེད་པར་འཆི་བ་ལ་ཇེ་ཉེར་སོང་བས་སྔར་དེ་ཙམ་ཞིག་འདས། ལྷག་མ་ཡང་བསྣོན་པ་མེད་ཅིང་བར་མ་ཆད་དུ་འགྲིབ་པ་ཡིན་ཏེ། རྒྱ་ཆེ་རོལ་པ་ལས། སྲིད་གསུམ་མི་རྟག་སྟོན་ཀའི་སྤྲིན་དང་འདྲ། །སྐྱེས་བུའི་ཚེ་འགྲོ་རི་གཟར་འབབ་ཆུར་མཚུངས། །འགྲོ་བའི་ཚེ་འགྲོ་ནམ་མཁའི་གློག་འདྲ་སྟེ། །རི་གཟར་འབབ་ཆུ་ལྟ་བུར་མྱུར་མགྱོགས་འགྲོ །ཞེས་དང་། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཉིན་མཚན་སྡོད་པ་ཡོངས་མེད་པར། །ཚེ་འདི་རྟག་ཏུ་གོད་འགྱུར་ཞིང་། །སྣོན་པ་གུད་ནས་འོང་མེད་ན། །བདག་ལྟ་འཆི་བར་ཅིས་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པས། དེས་ན་དང་པོར་གཞོན་པའི་དུས་སུ་ནི་བསམ་པ་མ་རྙེད་པས་ཆོས་མ་བྱུང་།
མཐར་རྒས་ནས་ནི་ཆོས་བྱེད་ལོ་བྱས་ཀྱང་ལུས་སེམས་ཀྱི་སྟོབས་ཟད་པས་བོགས་སྐྱེད་མི་འབྱུང་། དེའི་བར་གྱི་ཕྱེད་ནི་གཉིད་ཀྱིས་འདས། གཞན་ཡང་རྣམ་གཡེང་འགྲོ་འདུག་སོགས་དོན་མེད་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དབང་དུ་འགྲོ་བས་ཆོས་བྱེད་པའི་གནས་སྐབས་ཅུང་ཟད་ཙམ་དེར་འདུག་པས། ཚེ་འདིའི་ཕུན་ཚོགས་དང་བསླུ་བྲིད་ཐམས་ཅད་རྨི་ལམ་ཐུན་གཅིག་གི་བདེ་བ་ལྟར་ངེས་ཤེས་བསྐྱེད་ནས་དམ་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པ་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱའོ། །གཉིས་པ་ནམ་འཆི་ཆ་མེད་པར་བསམ་པ་ནི། མཐར་འཆི་ཡང་རེ་ཞིག་མི་འཆི་བས་དེ་ཙམ་དུ་རིངས་ཅི་དགོས་སྙམ་ན། སྤྱིར་སྒྲ་མི་སྙན་པ་མ་གཏོགས་པ་འགྲོ་བ་གཞན་གྱི་ཚེ་ལ་ངེས་པ་མེད་ཅིང་། ཁྱད་པར་འཛམ་བུ་གླིང་པའི་ཚེ་ནི་ཤིན་ཏུ་མ་ངེས་པ་ཡིན་ཏེ། དང་པོར་ཚེ་ལོ་དཔག་མེད་ཐུབ་པའང་བྱུང་མོད། མཐར་ལོ་བཅུ་ལ་རིང་མཐའ་བྱེད་དགོས་ཤིང་། ད་ལྟ་ཡང་རྒན་གཞོན་བར་མ་གང་ལ་ཡང་ནམ་འཆིའི་ངེས་གཟུང་མེད་དེ། མཛོད་ལས། འདི་ན་མ་ངེས་ཐ་མར་ནི། །ལོ་བཅུ་དང་པོ་དཔག་ཏུ་མེད། །ཅེས་སོ།

第二者，思维死亡无常是：虽然一切人都有最终会死亡的想法，然而暂时不会死的希望之心直到死亡之时都会生起。被此恶心所障蔽，沉溺于此生散乱中。成办后世之事被拖延懈怠所控制，故应当修持无常。对此，思维必定死亡、何时死亡无定、思维死时任何也无法带走三者中，第一者思维必定死亡是：既已获得暇满之所依本身，若是不死者则可以，然而丝毫也无有恒常之确定。无论受取何种身体，依靠何种住处、伴侣，皆未超越死亡。地上众生，过去已出现者、现在正出现者、当下实际存在之一切也未超越死亡。总之，自己从出生至今日，敌人、亲友、中等者有多少众生已死。因此，我有何不死之把握？经中："已出现与将出现之一切，
皆舍此身而离去，
彼一切坏灭智者应了知，
当住于法决定行所行。"
以及，马鸣说："于地或于高位天，
生而有谁未曾死，
有否汝曾见或闻，
抑或对此生疑惑。"
以及："无论去往何处死亡不能阻之，
彼处于何处也不存在，
虚空中无有大海深处亦无，
纵入一切山之洞穴亦无。"
如是所说，总体未超越死亡。然而，虽有可能长寿，年、月、日、食顷、刹那一一皆无停留而越来越接近死亡，故之前如此已逝。剩余也无增加，且不间断地消逝。《广大游戏经》中："三有无常如秋天之云，
众生命行如山崖瀑流，
众生命行如虚空闪电，
如山崖瀑流般迅速而行。"
以及，《入行论》中："日夜无有停留间，
此生恒常渐消减，
未有增添从何来，
我辈岂能不趋死。"
如是所说，因此最初年轻之时未得心意故未行法。最后年老时纵然说要行法，身心之力已尽故无法产生精进。其间之半为睡眠所过。其余又被散乱、行走、闲坐等种种无义所控制，故行法之时机仅有少许。此生一切圆满与欺诳如梦境一座之乐般应生起定解，应当精勤于成就正法。
第二者，思维何时死亡无定是：最终虽会死，暂时不会死，为何要如此忧虑呢？总体而言，除了不动声闻以外，其他众生之寿命无有决定。特别瞻部洲人之寿命极为不定。最初虽曾有寿命无量岁者，最后必须以十岁为长寿之限。现在对于老年、青年、中年任何人也无有何时死亡之确定把握。《俱舍论》中："此中不定最后时，
十岁最初无量岁。"


 །གལ་ཏེ་སྔོན་གྱི་ལེགས་བྱས་ཀྱིས་ཚེ་ལོ་དྲུག་ཅུ་བདུན་ཅུ་ཙམ་འཕངས་སུ་སྲིད་ཀྱང་། དེ་རིང་ནས་བརྩི་རྒྱུ་མིན་ཏེ། སྔར་དེ་ཙམ་འདས། ད་ཇི་ཙམ་ཐུབ་ཚོད་མི་དཔོགས། ཡང་སུམ་ཅུའམ་བཞི་བཅུ་ཙམ་ལས་མ་འཕངས་པའང་སྲིད། གང་ནའང་
མཐོང་ཐོས་ཀྱི་འགྲོ་བ་གློ་བུར་དུ་ཤི་བ་རྣམས་ལ་བརྟགས་ན། རང་ཅག་དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཅན་ལས་མ་འདས་ཏེ། ཀུན་མཁྱེན་ཆོས་རྗེས། ཚེ་འདི་མི་རྟག་འཇིམ་པའི་བུམ་པ་འདྲ། །སང་དང་འཇིག་རྟེན་ཕྱི་མའི་སྣང་བ་གཉིས། །སྔོན་ལ་གང་འབྱུང་ངེས་པ་མེད་པས་ན། །དེ་རིང་ཉིད་ནས་དམ་པའི་ཆོས་མཛོད་ཅིག །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། སང་གནངས་དང་འོ་སྐོལ་གྱི་ཚེ་ཕྱི་མ་གང་སྔ་མི་ཤེས་པས་ཚེ་འདིའི་བྱ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཁྲི་བ་རྦད་ཀྱིས་ཆོད་པར་བྱ་དགོས་ཏེ། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། ས་དང་ལྷུན་པོ་རྒྱ་མཚོ་ཉི་མ་བདུན། །འབར་བས་བསྲེགས་པས་ལུས་ཅན་འདི་དག་ཀྱང། །ཐལ་བ་ཡང་ནི་ལུས་པར་མི་འགྱུར་ན། །ཤིན་ཏུ་ཉམ་ཆུང་མི་ལྟ་སྨྲོས་ཅི་འཚལ། །ཞེས་པ་ལྟར་ལུས་ནི་ཆུའི་ལྦུ་བ་ལྟར་ཉམ་ཆུང་། དབུགས་ནི་སྟོན་ཀའི་ན་བུན་བཞིན་ནམ་ཡལ་ཆ་མེད། རང་དབང་མ་ཐོབ་པའི་སེམས་ནི་གར་འགྲོའི་བརྟོལ་མ་མཆིས་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། དེ་རིང་ཁོ་ན་མི་འཆི་ཞེས། །བདེ་བར་འདུག་པ་རིགས་མ་ཡིན། །ཞེས་དང་། ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས་ཀྱང་། འཆི་བའི་རྐྱེན་ནི་མང་བ་སྟེ། །གསོན་པ་ཡི་ནི་ཉུང་ཟད་ཅིག །དེ་དག་ཉིད་ཀྱང་འཆི་བའི་རྐྱེན། །དེ་བས་རྟག་ཏུ་ཆོས་མཛོད་ཅིག །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། ཕྱིའི་རྐྱེན་མི་དང་དུད་འགྲོ་གདོན་བགེགས་ལ་སོགས་པས་འཚེ་བ་དང་། མེ་ཆུ་གཡང་ས་ལ་སོགས་པའི་འབྱུང་བའི་གནོད་པ། ནང་ལུས་ལ་ནད་རིགས་བཞི་བརྒྱ་
རྩ་བཞི་ལ་སོགས་པ་མདོར་ན་འཆི་རྐྱེན་འདིས་མི་བྱེད་བྱ་བ་མེད་དེ། འཚོ་བའི་རྐྱེན་དུ་རེ་བའི་ཟས་གོས་དང་སྨན་སོགས་བརྟེན་པ་ཡང་འཆི་རྐྱེན་དུ་མི་འགྲོ་བའི་ཆ་མེད། དེས་ན་འཆི་བའི་རྐྱེན་ངན་བུ་ཡུག་འཚུབས་པ་ལྟ་བུའི་དབུས་ན་བདག་གནས་པ་ཡིན་ན། ནམ་འཆི་ཆ་མེད་སྙམ་དུ་བསྒོམ་པར་བྱ་སྟེ། དམ་པས། ཡེངས་པའི་བར་ལ་འཆི་བདག་བདུད་ཀྱིས་འཛིན། །ད་ལྟ་ཉིད་ནས་སྒྲུབས་ཤིག་དིང་རི་བ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །གསུམ་པ་འཆི་བ་ལ་ཆོས་མ་གཏོགས་ཅིས་ཀྱང་མི་ཕན་པར་བསམ་པ་ནི། དེ་ལྟར་འཆི་བའི་གནས་སྐབས་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ན། བསགས་པའི་ནོར་རྫས་མང་ཡང་ཁྱེར་དབང་མེད་དེ་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་ཤ་རུས་ཀྱང་འཇོག་དགོས། འགྲོགས་པའི་གཉེན་བཤེས་དང་འཁོར་གཡོག་བརྩེ་དུངས་ཆེ་བས་མཐའ་བསྐོར་ཡང་འཁྲིད་པའི་དབང་མེད། བརྩིགས་པའི་ཁང་ཁྱིམ་བཙན་ཡང་འཁྲི་ས་དང་སྡོད་དབང་མེད་པར་ཚེ་འདིའི་ཕུན་ཚོགས་ཐམས་ཅད་དང་བྱེ་བྲལ་བྱས་ནས་རྒྱུས་མེད་ཀྱི་ཕྱོགས་སུ་རང་དབང་མེད་པར་འགྲོ་བ་ལ། ཟས་ནོར་ཤེད་སྟོབས་རིག་སྔགས་རྟེན་འབྲེལ་གང་གིས་ཀྱང་མི་བཟློག་སྟེ། མདོ་ལས། རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ། ན་བས་ནི་ནད་མེད་པ་འཇོམས་ཤིང་འོང་། རྒ་བས་ནི་དར་ལ་བབས་པ་འཇོམས་ཤིང་འོང་། རྒུད་པས་ནི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཇོམས་ཤིང་
འོང་། འཆི་བས་ནི་སྲོག་འཇོམས་ཤིང་འོང་། དེ་དག་ལ་མགྱོགས་པར་འབྲོས་པའམ། ནོར་གྱིས་བཟློག་པའམ། རྫས་དང་སྔགས་དང་སྨན་རྣམས་ཀྱིས་ཞི་བར་བྱ་སླ་བ་མ་ཡིན་ནོ།

纵然以往昔善行可能牵引寿命六十或七十岁左右，然而并非从今日开始计算。之前已如此度过，现在能活多久不可揣测。又有可能仅牵引三十或四十岁左右。无论何时，对于所见所闻突然死亡之众生加以观察，我等未超越如此法性。遍知法王说："此生无常如软陶瓶般，
明日与后世出现二者中，
何者先至无有决定故，
从今日起应修正法矣。"
如是所说，明日黎明与中阴后世何者先至不知，故应当彻底斩断此生一切事务之牵连。龙树说："地与须弥海洋七日轮，
燃烧焚烧有身此等众，
连灰烬也不会剩余时，
极其微弱人身何须说。"
如是所说，身体如水泡般微弱，呼吸如秋云般无有何时松缓之定，未得自在之心无有何处之依凭。如云："今日定不死，
安住不应理。"
以及，龙树也说："死亡之缘极众多，
存活之缘极稀少，
彼等本身亦死缘，
是故恒时当修法。"
如是所说，外缘被人与旁生鬼魔等所害，火水深渊等大种之损害，内身四百零四种病类等，总之无有死缘不能作之事。希望为活命之缘的衣食、药物等所依，也无有不成为死缘之定。因此，我住于如沸腾恶水般的死缘当中，应当修持何时死亡无定之心念。圣者说："散乱之际死主魔所执，
从现在起当修持懒汉。"
如是所说。
第三者，思维死时除法之外任何也无利益是：如是死亡时机现前之时，所积累之财物虽多也无携带之权，连同生之血肉也必须舍弃。伴随之亲友与眷仆虽以慈爱围绕，也无引领之权。所建造之房屋虽坚固，也无座位与居住之权，与此生一切圆满分离，无有依凭地无有自主地前往，以饮食、财物、势力、明咒、缘起任何也不能遮止。经中："大王，以病则摧毁无病而来，以老则摧毁盛年而来，以衰则摧毁圆满而来，以死则摧毁命根而来。对彼等迅速逃离，或以财物遮止，或以物品、咒语、药物等令其平息，皆不容易。"


 །ཞེས་དང་། ཞི་བ་ལྷས། གཤིན་རྗེའི་སྐྱེས་བུས་ཟིན་པ་ལ། །གཉེན་གྱིས་ཅི་ཕན་བཤེས་ཅི་ཕན། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། འོ་ན་དེ་དག་རྗེས་སུ་མི་འབྲང་ན་ཅི་ཞིག་འབྲང་སྙམ་ན། རང་གིས་བསགས་པའི་ལས་དགེ་སྡིག་གཉིས་པོ་རྗེས་སུ་འབྲང་བ་ཡིན་ཏེ། རྒྱལ་པོ་ལ་གདམས་པའི་མདོ་ལས། དུས་ཀྱིས་བསྙེན་ནས་རྒྱལ་པོ་འགྲོ་གྱུར་ན། །ལོངས་སྤྱོད་མཛའ་དང་གཉེན་བཤེས་རྗེས་མི་འབྲང་། །སྐྱེས་བུ་དག་ནི་གང་ནས་གར་འགྲོ་ཡང་། །ལས་ནི་གྲིབ་མ་བཞིན་དུ་རྗེས་སུ་འབྲང་། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེས་ན་ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་ཀྱི་འགྱུར་བ་ཐམས་ཅད་རང་ལ་མི་རྟག་པ་སྟོན་པའི་བརྡར་ངེས་ཤེས་བསྐྱེད་ནས། ཚེ་འདིའི་བྱ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ནི་ཟིན་ཚར་མེད་ཅིང་མདོ་དོན་ཆུང་། འཆི་དུས་ཕན་ཆད་རྒྱུན་ཆགས་སུ་ཕན་པ་ནི་དམ་པའི་ཆོས་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། ད་ལྟ་ཉིད་དུ་ཆོས་ལ་འབད་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམ་པ་གལ་ཆེའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། མགོ་འམ་གོས་ལ་གློ་བུར་མེ་ཤོར་ན། །དེ་དག་ལྡོག་སླད་བགྱི་བ་བཏང་ནས་ཀྱང་། །ཡང་སྲིད་མེད་པར་བགྱིད་སླད་འབད་འཚལ་ཏེ། །དེ་ལས་ཆེས་མཆོག་དགོས་པ་གཞན་མ་མཆིས། །ཞེས་པ་དང་། དམ་པས། བྲེལ་དོན་
ཚར་ནས་ཆོས་ལ་ཕྱིན་པ་མེད། །དྲན་པའི་ཚེ་ན་རྒྱུགས་ཤིག་དིང་རི་བ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་བསམ་པ་ལ་གསུམ། ངན་སོང་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པ། མཐོ་རིས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པ། སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་སྤྱིར་བསམ་པའོ། །དང་པོ་ངན་སོང་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པ་ནི། དེ་ལྟར་ངེས་པར་འཆི་བས་ཚེ་འདིར་སྡོད་པའི་དབང་མེད། ཤི་བས་མི་ཆོག་སྐྱེ་བ་ལེན་དགོས། དེ་ཡང་བདེ་འགྲོ་དང་ངན་འགྲོ་གཉིས་ལས་མ་འདས། དེ་ཉིད་ལས་དཀར་ནག་གིས་འཕངས་པའི་རྗེས་སུ་འགྲོ་བ་ལས་རང་དབང་ཅན་མ་ཡིན་ན་བདག་གིས་ཀྱང་མི་དགེ་བའི་ལས་ཇི་སྙེད་ཅིག་བསགས་མོད། བདག་ངན་སོང་དུ་སྐྱེས་ན་སྡུག་བསྔལ་ཅི་འདྲ་ཞིག་མྱོང་བར་འགྱུར་སྙམ་དུ་བསམ་དགོས། དེ་ཡང་དཔལ་མགོན་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱིས། །རབ་ཏུ་ཚ་ཞིང་གྲང་བ་ཡི། །དམྱལ་བ་ཉི་མ་གཅིག་བཞིན་དྲན། །བཀྲེས་སྐོམ་དག་གིས་རིད་པ་ཡི། །ཡི་དྭགས་དག་ཀྱང་དྲན་པར་བྱ། །རྨོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་རབ་མང་བའི། །བྱོལ་སོང་ལྟ་ཞིང་དྲན་པར་བྱ། །དེའི་རྒྱུ་རྣམ་སྤང་བདེ་རྒྱུ་སྤྱད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར། དང་པོ་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པ་ལ་བཞི་ལས། དང་པོ་ཚ་དམྱལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པ་ནི། དེ་ལ་གནས་ཀྱི་
ཁྱད་པར་ལྕགས་བསྲེགས་ཀྱི་ས་གཞི་རི་རོང་ངམ་གྲོག་ཅན། མེ་ལྕེ་ཁྲུ་གང་ཙམ་རྟག་ཏུ་འབར་ཞིང་ཟངས་ཞུན་དང་འགྱུར་བྱེད་ཀྱི་ཁུ་བ་འབབ་པ། ལྕགས་བསྲེགས་ཀྱི་སྡོང་པོ་མེ་འབར་བས་གཏམས་པ། གདུག་པའི་བྱ་དང་གཅན་གཟན་དང་དམྱལ་སྲུང་གཤེད་མ་མི་བསྲུན་པ་དུ་མས་གང་བ། ལྕགས་བསྲེགས་ཀྱི་རྩིག་པ་དང་མེ་འོབས་ཀྱིས་ཀུན་ནས་བསྐོར་བ། དེ་ཡང་བསྐལ་པ་འཇིག་དུས་ཀྱི་མེ་ལས་ཚ་ཞིང་། དེ་བས་འོག་མ་འོག་མ་བཞི་འགྱུར་གྱིས་ཚ་བར་བཤད་དོ། །དེར་སྐྱེ་བའི་བར་དོ་རྣམས་ཆར་རླུང་གིས་དེད་པས་གྲང་བའི་རྣམ་པར་ཤར་བས་ཚ་དམྱལ་གྱི་གནས་མཐོང་སྟེ། དེ་དྲོ་བར་ཤེས་ནས་སྲེད་པས་བརྒྱུགས་པས་དེར་ཚུད་པའི་སྐད་ཅིག་ལ་གཉིད་སད་པ་ལྟར་སྐྱེ་བ་ལེན་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེ་ཡང་རིག་པ་ཚོར་ངེས་སྐྱེན་ཞིང་ལུས་འཇམ་ཞིང་མཉེན་པས་ལུས་སེམས་གཉིས་ཀའི་ཆ་ནས་བཟོད་སྲན་ཆུང་བས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་ལྷག་པར་ཆེའོ། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི། ཡང་སོས་པ་རྣམས་ལས་དབང་གིས་མཚོན་ཆ་སྣ་ཚོགས་ལག་ཏུ་བྱུང་སྟེ། ཕན་ཚུན་དགྲའི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཞེ་སྡང་དྲག་པོས་བསྣུན་རེས་བྱས་པས་ཤིན་ཏུ་སྡུག་བསྔལ་བས་བརྒྱལ་ཞིང་འགྱེལ་བ་ན་ནམ་མཁའ་ལས་ཡང་སོས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་པའི་སྒྲ་བྱུང་བའམ། རླུང་གྲང་མོ་ལངས་པས་སླར་ཡང་སོས་ཏེ་སྔ་མ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོ་ལས་
མ་ཟད་ཀྱི་བར་དུ་མྱོང་ངོ།

以及，寂天说:"为死主使者所执时,
亲友有何益友有何益。"
如是所说。那么,若彼等不随行,何者随行呢?自己所积累之善恶二业随行。《教诫国王经》中:"时至临近国王当离去,
受用爱友亲朋不随行,
士夫无论从何往何处,
业如影子般地随其后。"
如是所说。因此,对于外内器情之一切变化,应生起向自己显示无常之标志的定解。此生一切事务皆无完结且意义微小,死时以后能够连续利益者唯有正法,应当现在就于法精进之心念极为重要。如是龙树也说:"头上或衣上若突然起火,
为了扑灭彼等而舍弃后,
当为无有后世而精进矣,
无有比此更殊胜之所需。"
以及,圣者说:"无暇之事完了后行法者无,
忆念之时应当奔跑懒汉。"
如是所说。
第三者,思维轮回过患有三:思维三恶趣痛苦、思维高位痛苦、总体思维三苦之自性。
第一者,思维三恶趣痛苦是:如是必定死亡故无有此生居住之权。死后不行,必须受生。此复不外乎善趣与恶趣二者。对此,若非随白黑业所牵引之后而行的自在者,我也积累了多少不善业。若我生于恶趣,将感受何种痛苦,应当如是思维。此复,吉祥怙主龙树说:"极热与极冷之
地狱如一日般忆念,
以饥渴所困之
饿鬼众也当忆念,
愚痴痛苦极多之
旁生当观看忆念,
应舍彼因行乐因。"
如是所说。第一者,思维地狱痛苦中有四,第一者思维热地狱痛苦是:对此,住处差别为烧铁之地基、山谷或壑沟,火舌一肘高恒时燃烧,熔铜与酸液下降,烧铁之树干为火焰所遍布,凶恶之鸟兽与狱卒屠夫不仁慈众多所充满,以烧铁之墙壁与火焰从四周环绕。此复比劫末之火更热,从彼向下下者以四倍而热所说。生于彼之中阴众,为雨风所催而显现寒冷相,见到热地狱之处,知其温暖而以渴爱驱使,到达彼处之刹那如睡醒般受生。此复识受决定锐利,身体柔软,从身心二者之角度忍耐力小,故痛苦尤其巨大。痛苦之差别是:复活者等,以业力故种种兵器到手,以互相仇敌想之猛烈嗔恨相互残杀而极为痛苦昏倒僵卧时,从虚空中发出愿复活之声,或冷风吹起而再次复活,如前般感受猛烈痛苦直至业未尽之间。


 །ཐིག་ནག་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལ་དམྱལ་སྲུང་རྣམས་ཀྱིས་ཐིག་བཞིའམ་བརྒྱད་ལ་སོགས་པ་དུ་མ་བཏབ་ནས་དེའི་སྟེང་དུ་སོག་ལེས་འདྲལ་བ་དང་། སཏྭ་གྲི་ལ་སོགས་པས་གཤོག་ཅིང་གཅོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་གྲུབ་ཟིན་མེད་པའོ། །བསྡུས་འཇོམས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ན། དམྱལ་སྲུང་རྣམས་ཀྱིས་ལྕགས་ཀྱི་རི་ར་ལུག་དང་སྟག་སེང་ལ་སོགས་པའི་གདོང་པ་ལྟ་བུའི་བར་དུ་བཅུག་ནས་བཙིར་བས་བུ་ག་ཀུན་ནས་ཁྲག་གི་རྒྱུན་འབབ་པ་དང་། ཡང་འདུས་པ་ན་ལྕགས་ཀྱི་ཐོ་གཏུན་ཆེན་པོས་ཏིལ་བཞིན་དུ་འཚིར་བ་དང་། ལྕགས་བསྲེགས་ཀྱི་ཕ་བོང་ཆར་དུ་བབས་པས་བརྡུང་ཞིང་འཇོམས་པར་འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ངུ་འབོད་པ་རྣམས་འཇིགས་སྐྲག་གིས་གནས་འཚོལ་བ་ན་ལྕགས་ཀྱི་ཁང་པ་མཐོང་སྟེ་དེར་ཞུགས་མ་ཐག་སྒོ་ཟུམ་ཞིང་ཕྱི་ནང་ཀུན་ཏུ་མེ་འབར་བས་བསྲེགས་པས་ངུ་ཞིང་འོ་དོད་འབོད་ཀྱང་སྐྱབས་མི་རྙེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ངུ་འབོད་ཆེན་པོ་གཞན་སྔ་མ་དང་འདྲ་བ་ལས་ལྕགས་ཁང་ཉིས་རིམ་དུ་སྔར་བཞིན་བསྲེགས་པས་སྡུག་བསྔལ་ཤིན་ཏུ་དྲགས་པར་མྱོང་བ་དང་། ཚ་བ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལྕགས་ཀྱི་ཕྲུ་བ་དཔག་ཚད་དུ་མ་ཡོད་པ་མེ་འབར་བའི་ནང་དུ་ཉ་བཞིན་སྲེག་པ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་གསལ་ཤིང་འབར་བས་བཤང་ལམ་ནས་སྤྱི་བོར་ཐལ་ཕྱུང་དུ་ཕུག་པས་ནང་ཁྲོལ་ཐམས་
ཅད་འཚིག །བུ་ག་དང་བ་སྤུའི་ཁུང་བུ་ཐམས་ཅད་ནས་མེ་འབར་བ་དང་། ལྕགས་བསྲེགས་ཀྱི་ས་གཞི་ལ་བསྒྱེལ་ནས་ལྕགས་ཀྱི་ཐོ་བ་འབར་བས་རྡུང་བར་བྱེད་དོ། །རབ་ཏུ་ཚ་བ་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལྕགས་ཀྱི་གསལ་ཤིང་རྩེ་མོ་གསུམ་པ་མེ་འབར་བས་བཤང་ལམ་ནས་སྤྱི་བོ་དང་ཕྲག་པ་གཉིས་སུ་ཕུག་པ་བུ་ག་ཐམས་ཅད་ནས་མེ་འབར་བ་དང་། ལྕགས་ལེབ་མེ་འབར་བས་ལུས་དཀྲི་ཞིང་ལྕགས་ཟངས་འགྱུར་བྱེད་ཁོལ་མའི་ནང་དུ་སྤྱི་ཚུགས་སུ་འབྲས་བཞིན་བཙོས་པས་ཤ་ཁྲག་ཞིག་ནས་ཀེང་རུས་ཙམ་ལུས་པ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་གཞི་ལ་བཀྲམ་པས་ཤ་ཁྲག་སྐྱེས་པ་ན་སླར་ཡང་འཚོད་པར་བྱེད་དོ། །མནར་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུས་ལ་ལྕགས་ཀྱི་ས་གཞི་ལས་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ནས་མེ་རབ་ཏུ་འབར་བ་འོངས་ཏེ། དེའི་པགས་པ་ཤ་རྒྱུས་པ་རུས་པ་རྐང་གི་བར་དུ་སྲེག་ཅིང་མར་མེའི་སྙིང་པོ་བཞིན་དུ་ལུས་དང་མེ་དབྱེར་མི་ཕྱེད་པར་འབར་བས་སྨྲེ་སྔགས་འབྱིན་པ་ལས་སེམས་ཅན་དུ་མངོན་པ་ཙམ་དང་། ལྕགས་ཀྱི་ཞིབ་མར་མདག་མེ་འབར་བ་དང་ལྷན་ཅིག་རྔོད་པ་དང་། ལྕགས་བསྲེགས་ཀྱི་རི་ཆེན་པོ་ལ་འབབ་འཛེག་བྱེད་དུ་འཇུག་པ་དང་། ལྕེ་ཕྱུང་སྟེ་ལྕགས་བསྲེགས་ཀྱི་གཞི་ལ་བརྒྱངས་ནས་ཕུར་པས་འདེབས་པ་དང་། པགས་པ་བཤུས་ནས་ལྕགས་བསྲེགས་ཀྱི་གཞི་ལ་གན་རྐྱལ་དུ་འཇོག་པ་དང་།
ཁ་འབྱེད་བྱེད་ཀྱིས་ཕྱེ་ནས་ལྕགས་ཀྱི་ཐོ་ལུམ་དང་ཟངས་ཞུན་བླུད་པས་ཁ་དང་ལྐོག་མ་དང་ནང་ཁྲོལ་ཐམས་ཅད་འཚིག་སྟེ་རོ་སྨད་ནས་ཕྱིར་ཐོན་པ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་ཐབས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་ཚད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། མངོན་པ་ལས། མི་རྣམས་ཀྱི་ལོ་ལྔ་བཅུ་ལ། །འདོད་པ་དག་གི་ལྷ་རྣམས་ལས། །འོག་མ་དག་གི་ཉིན་ཞག་གཅིག །དེས་ན་ཚེ་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་འོ། །གོང་མ་གཉིས་ཀ་གཉིས་འགྱུར་རོ། །ཞེས་སོ། །ཡང་སོས་ལ་སོགས་དྲུག་རིམ་བཞིན། །འདོད་ལྷའི་ཚེ་དང་ཉིན་ཞག་མཉམ། །ཞེས་གསུངས་པས། མི་ལོ་ལྔ་བཅུ་ལ་རྒྱལ་ཆེན་རིགས་བཞི་པའི་ཞག་གཅིག །དེས་རྩིས་པའི་རང་ལོ་ལྔ་བཅུ་ཐུབ། དེ་ཡོངས་རྫོགས་ཡང་སོས་པའི་ཞག་གཅིག་ཏུ་བྱས། དེའི་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་ནི་ཡང་སོས་པའི་ཚེ་ཚད་ཡིན་ལ། འོག་མ་རྣམས་ལོ་གྲངས་ཉིས་འགྱུར་ཉིས་འགྱུར་དུ་འཕེལ་ཞིང་ཞག་གྲངས་ཀྱང་ཉིས་འགྱུར་ཉིས་འགྱུར་གྱིས་རིང་བས་གོང་མ་གོང་མའི་བཞི་འགྱུར་འོག་མ་འོག་མ་ལ་ཡོད་པར་ཤེས་པར་བྱའོ།

黑绳者等之身体上,狱卒们划上四条或八条等众多线条,于其上以锯子锯解,以剑等砍斫切割之痛苦无有完结。
众合者等之身体聚集一处时,狱卒们置于铁山如羊、虎、狮等头形状之间而挤压,从一切孔穴血流如注。又聚集时,以大铁臼如芝麻般碾压,以烧铁之巨锤下降而击打摧碎之痛苦。
号叫者等以恐惧寻找住处时,见到铁屋,刚进入其中门即关闭,内外处处火焰燃烧而焚烧,虽号哭呼救却不得庇护之痛苦。
大号叫者,如前者般,但铁屋为双层,如前般焚烧而感受极为猛烈之痛苦。
烧热者等之身体,以众多由旬之燃烧铁叉如鱼般焚烧,以燃烧铁炽从肛门贯穿至头顶,一切内脏融化,从一切孔穴与毛孔之间火焰燃烧,置于烧铁地基上以燃烧铁锤击打。
极热者等之身体,以三尖燃烧铁炽从肛门贯穿至头顶与两肩,从一切孔穴火焰燃烧,以燃烧铁板包裹身体,于沸腾之铁、铜、碱液中如米粒般上下煮沸,血肉溶化仅剩骨架,铺展于铁地基上,血肉生长时再次煮沸。
无间者等之身体,从铁地基四面八方极度燃烧之火到来,从其皮肤、血肉、筋脉、骨骼之间焚烧,如灯芯般身体与火无有分别地燃烧而发出哀号,仅能显现为有情,与燃烧铁之细粉一同搅拌,令其于大烧铁山上下攀登,拔出舌头铺展于烧铁地基上以木桩钉打,剥下皮肤铺展于烧铁地基上作坐垫,以开口器撑开后灌入铁水与熔铜,口腔、喉咙、一切内脏融化从下体流出等,痛苦无法忍受。
寿量差别是,《阿毗达磨》中:"人间之五十年,
于欲界诸天中,
最下者一昼夜,
以此寿命五百岁,
上二者皆倍增。"
以及:"复活等六者依次,
与欲天寿命昼夜同。"
如是所说,人间五十年为四大王天之一昼夜,以其计算之自身五十年能活。将此全部作为复活地狱之一昼夜,其五百年是复活地狱之寿量。下者年数倍增倍增而增长,昼夜数也以倍增倍增而延长,上上者对于下下者有四倍,应当了知。


 །གཉིས་པ་གྲང་དམྱལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པ་ནི། གནས་ཀྱི་ཁྱད་པར་ཉི་ཟླ་ལ་སོགས་པའི་སྣང་བ་མེད་པའི་མུན་ཁྲོད་གངས་དང་འཁྱག་པའི་གཅོང་རོང་རླུང་དང་བུ་ཡུག་ཤིན་ཏུ་གྲང་བས་ཀུན་ཏུ་ཁྱབ་པ་རྣམས་སུ། ལུས་དང་ངག་གི་སྒྲའི་དོན་དང་མཐུན་པར་གྲང་བའི་སྡུག་བསྔལ་གོང་མ་གོང་མ་ལས་འོག་མ་
འོག་མ་བདུན་འགྱུར་གྱིས་གྲང་བར་བཤད། དེར་སྐྱེ་བའི་བར་དོ་རྣམས་མེ་ནང་དུ་འཚིག་པ་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་ཤར་བས་གྲང་དམྱལ་གྱི་གནས་མཐོང་སྟེ། དེ་ལ་སྲེད་པས་བརྒྱུགས་པས་དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ཞིང་། སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཁྱད་པར་ནི། ཆུ་བུར་ཅན་ནི། རླུང་དང་བུ་ཡུག་གི་གྲང་བས་བཏབ་པས་ལུས་ཆུ་བུར་ཧྲམ་ཧྲམ་པས་གང་བས་འཁུམས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་བའོ། །ཆུ་བུར་རྡོལ་པ་ཅན་ནི། གྲང་དྲགས་པས་ཆུ་བུར་ཡང་བརྡོལ་ཏེ། དེའི་ནང་ནས་སྐྱེས་པའི་ལྕགས་ཀྱི་འབུ་མཆུ་རྣོན་གྱིས་པགས་པ་འདྲལ་ཞིང་། ཞག་དང་ཆུ་སེར་འཛག་པའང་འཁྱག་པར་འགྲོ་བས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཨ་ཆུ་ཟེར་བ་ནི། སྐད་ཤིབ་ཤིབ་པོར་འབྲུ་ངག་ཅན་ཅུང་ཟད་ཙམ་ཐོན་པས་སྨྲེ་སྔགས་འདོན་པའོ། །ཀྱི་ཧུད་ཟེར་བ་ནི། དེ་བས་ཀྱང་གྲང་བས་འབྲུ་ངག་མི་ཐོན་པར་ཉེན་སྐད་ཕྲ་མོ་ཤིབ་ཤིབ་པོས་འདོན་པའོ། །སོ་ཐམ་ཐམ་པ་ནི། དེ་བས་ཤིན་ཏུ་གྲང་བས་སྐད་མི་ཐོན་པར་ལུས་འདར་བས་དཀོས་ཐག་ཅིང་སོ་འདར་རྡེབ་པའོ། །ཨུཏྤལ་ལྟར་གས་པ་ནི། དེ་བས་ཀྱང་གྲང་བའི་ལྷགས་པའི་ཤུགས་ཀྱིས་པགས་པ་སྔོན་པོར་གྱུར་ཏེ་ཁ་ལྔའམ་དྲུག་ཏུ་གྱེས་ནས་གས་པ་དང་། པདྨ་ལྟར་གས་པ་ནི། སྔོ་བ་ལས་ཀྱང་ཐལ་བས་དམར་པོར་གྱུར་ཏེ་ཁ་བཅུའམ། དེ་བས་ཀྱང་མང་བར་གས་པའོ། །པདྨ་ལྟར་ཆེར་གས་པ་ནི། གྲང་བའི་མཐར་ཐུག་པས་པགས་
པ་བཤུས་ནས་ཤིན་ཏུ་དམར་བ་ཁ་བརྒྱའམ་སྟོང་ལ་སོགས་པར་གས་ནས་སྡུག་བསྔལ་ལ་བཟོད་ཐབས་མེད་པ་ཡིན་ནོ། །ཚེ་ཚད་ཀྱི་ཁྱད་པར་ནི། མཛོད་ལས། ཏིལ་སྦྱངས་ནང་ནས་ལོ་བརྒྱ་ཞིང་། །ཏིལ་གཅིག་ཕྱུང་བས་ཟད་གྱུར་པ། །ཆུ་བུར་ཅན་གྱི་ཚེ་ཚད་ཡིན། །གཞན་གྱི་ཚེ་ནི་ཉི་ཤུའི་འགྱུར། །ཞེས་པས། མ་ག་དྷཱའི་ཁལ་བརྒྱད་ཅུ་འགྲོ་བའི་སྣོད་སྦྱངས་ཞེས་པ་ཏིལ་གྱིས་ཕྱུར་བུར་བཀང་སྟེ། ལོ་བརྒྱ་བརྒྱ་ན་ཏིལ་འབྲུ་རེ་རེ་ཕྱུང་བས་ཏིལ་དེ་ཟད་པ་ཙམ་ཆུ་བུར་ཅན་གྱི་ཚེ་ཚད་དུ་བཤད། འོག་མ་རྣམས་ལ་ཉི་ཤུ་འགྱུར་གྱིས་འགྲོས་རྩི་བ་ཡིན་ནོ།

这些是从藏文文献中摘录的内容，主要讨论佛教修行中的思想和观念。我将为您完整直译成简体中文：
第二者，思维寒冷地狱之痛苦是：住处差别为无日月等光明之黑暗地带，冰雪与寒冰峡谷，极寒风雪遍布之处，按照身体与语言声音之义的一致性，寒冷痛苦自上上者至下下者以七倍增冷所说。生于彼之中阴众，如在火中焚烧般景象显现，见到寒地狱之处，以贪爱奔向彼处而转生，痛苦之差别是：
起疱者：被风与雪暴之寒冷侵袭，身体布满密集水疱而蜷缩痛苦。
疱裂者：因寒冷剧烈水疱又破裂，从其内生出铁虫利嘴撕裂皮肤，油脂与浆液渗出亦结冰而痛苦。
发"啊呼"声者：声音细微含糊，仅能发出少许声音而发出哀叹。
发"唉哟"声者：比之更冷，不能发出完整语言，以微细细微哀声发出。
牙颤动者：比之更加寒冷，无法发声，身体颤抖僵硬而牙齿打颤。
如青莲花裂者：比之更冷，寒风之力使皮肤变蓝，分裂为五或六瓣而裂开。
如莲花裂者：比蓝色更甚变为红色，裂开十瓣或更多。
如大莲花裂者：寒冷至极，皮肤剥落变极红，裂为百瓣或千瓣等，痛苦无法忍受。
寿量差别是，《俱舍论》中："芝麻满仓每百年，
取一芝麻尽之时，
是为起疱者寿量，
其余寿命二十倍。"
如是所说，摩揭陀八十载量之容器——称为"净仓"——装满芝麻，每一百年取出一粒芝麻，直至芝麻耗尽之时，说为起疱者之寿量。下者以二十倍递增计算。


 །གསུམ་པ་ཉེ་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པ་ནི། མཛོད་ལས། བརྒྱད་པོ་ཀུན་ལས་ལྷག་བཅུ་དྲུག །དེ་དག་གི་ནི་ངོས་བཞི་ན། །མེ་མ་མུར་དང་རོ་མྱགས་འདམ། །སྤུ་གྲིའི་ལམ་སོགས་ཆུ་བོ་ཡིན། །ཞེས་པ་ལྟར། ཚ་དམྱལ་བརྒྱད་པོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ཕྱོགས་བཞི་པོ་རེ་རེ་ན་ཡང་། མེ་མ་མུར་ལ་སོགས་པ་བཞི་བཞི་ཡོད་པས་བཅུ་དྲུག་སྟེ། ཚ་དམྱལ་དངོས་གཞི་ལས་ཐོན་པའམ། དེ་ཉིད་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་རུང་། ཕྱོགས་གང་དུ་བྲོས་ཀྱང་མེ་མ་མུར་གྱི་འོབས་པུས་ནུབ་ཙམ་དུ་ཚུད་དེ། དེར་རྐང་པ་བཞག་མ་ཐག་ཤ་པགས་ཐམས་ཅད་སྲེག་ཅིང་བཏེག་མ་ཐག་འཚོ་བ་དང་། དེ་ལས་ཐར་ཡང་རོ་མྱགས་ཀྱི་འདམ་རྫབ་ཤིན་ཏུ་དྲི་
ང་བར་ལུས་བྱིང་བ་ན་སྲིན་བུ་མཆུ་རྣོན་མོ་ཁབ་འདྲ་བས་ཤ་པགས་རུས་པའི་བར་དུ་ཕུག་སྟེ་ཟ་བ་དང་། དེ་ལས་ཐར་ཡང་སྤུ་གྲི་སོ་རྣོན་གཏམས་པའི་ལམ་ལ་སླེབ་སྟེ་རྐང་པ་བཞག་མ་ཐག་དུམ་བུར་གཅོད་ཅིང་བཏེག་མ་ཐག་སོས་པར་འགྱུར་བ་དང་། སོགས་ཁོངས་ནས་བསྡུས་པ་ནི། དེ་ལས་ཐར་ནས་རལ་གྲི་ལོ་མའི་ནགས་ཚལ་དུ་སོང་། དེར་གྲིབ་མ་ལ་འཁོད་པ་ན་ལས་རླུང་གིས་བསྐྱོད་པས་རལ་གྲི་རྣམས་ཆར་ལྟར་བབས་པས་ལུས་ཐམས་ཅད་གཅོད་ཅིང་འགྱེལ་བ་ན་ཁྱི་རྣམས་ཀྱིས་རུབ་སྟེ་ཟ་བ་དང་། དེ་ལས་ཐར་ཡང་གཅན་གཟན་གདུག་པ་ཅན་མང་པོས་དེད་པས་ལྕགས་ཀྱི་ཤིང་ཤལ་མ་ལིའི་ཚལ་མཐོང་ནས་དེར་བྲོས་ཏེ་འབབ་འཛེག་བྱས་པས། ཚེར་མ་རྣོན་པོ་སོར་བཅུ་དྲུག་པ་ཡས་མན་དུ་བལྟ་བ་ལས་ལུས་ཁྲོལ་ཚགས་བཞིན་ཕུག་ནས་ཁྭ་ཏ་སོགས་བྱ་ལྕགས་མཆུ་ཅན་གྱིས་མིག་འབྲུ་ཞིང་ཤ་འཐོག་པ་སོགས་ཀྱིས་འཇིགས་པར་བྱེད་དོ། །དེ་ལས་ཐར་ཡང་ཚ་བས་གདུངས་པས་ཆུ་ཀླུང་འབབ་པ་མཐོང་སྟེ་བརྒྱུགས་པ་ན་འགྱུར་བྱེད་ཀྱི་ཆུ་བོ་རབ་ཏུ་ཚ་བའི་ནང་དུ་ལྷུངས་ཏེ། གཏིང་དུ་སོང་བ་ན་ཤ་རུས་བྲལ་ནས་རུས་པ་དཀར་སིང་གིས་སོང་། སྟེང་དུ་ཐོན་ཚེ་ཤ་སྐྱེས་ནས་ཡང་ནུབ་པ་དང་། འབྲོས་པར་འདོད་ཀྱང་འགྲམ་གཉིས་ན་དམྱལ་སྲུང་མཚོན་ཆ་ཐོགས་པ་དག་གིས་འབྲོས་སུ་མི་སྟེར་བ་དང་། རེས་འགའ་
ལྕགས་ཀྱུས་ཕྱིར་ཕྱུང་ནས་གན་རྐྱལ་དུ་བཞག་སྟེ་ཅི་འདོད་ཅེས་དྲིས་པ་ན། བདག་ཅག་གིས་ཅི་ཡང་མི་ཤེས་མི་མཐོང་མོད། འོན་ཀྱང་བཀྲེས་སྐོམ་མོ། །ཞེས་བརྗོད་པ་ན་ཐོ་ལུམ་འབར་བ་དང་ཟངས་ཞུན་ཁོལ་མ་ཁར་བླུགས་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་དོ། །དེ་དག་ལས་སྤུ་གྲི་དང་། ནགས་ཚལ། ཤལ་མ་ལི་རྣམས་རིགས་གཅིག་ཏུ་བསྡོམས་པས་ཉེ་འཁོར་བ་བཞིའོ། །འདི་དག་ལ། ཚེ་ཚད་ནི་ངེས་གཟུང་མ་བཤད་ཀྱང་སོ་སོར་ལོ་བརྒྱ་སྟོང་དུ་གནས་དགོས་པས་སྡུག་བསྔལ་དོས་ནི་དྲག་ཡུན་ནི་རིང་ངོ་། །བཞི་པ་ཉི་ཚེ་བའི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པ་ནི། གནས་ནི། དམྱལ་བ་དངོས་གཞིའི་ཉེ་འཁོར་དང་། རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ། ས་འོག་དང་། ས་སྟེང་གི་ཆུ་སོགས་ངེས་མེད་དུ་གནས། སྡུག་བསྔལ་ནི་མེས་སྲེག་པ་དང་། འཁྱགས་ཤིང་གས་པ་དང་། གཤེད་མས་གསོད་ཅིང་ཟ་བ་སོགས་དང་། ཉིན་མོ་བདེ་ཞིང་མཚན་མོ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། དེ་ལས་གོ་ལྡོག་པ་སོགས་ཏེ་ཚེ་ཚད་ཀྱང་ངེས་པ་མེད་དེ། གྲོ་བཞིན་སྐྱེས་དང་། དགེ་འདུན་བསྲུངས་ཀྱི་རྟོགས་བརྗོད་ལས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེས་ན་དེ་དག་ཏུ། སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་ནི་འཆད་འགྱུར་བཞིན་སྔར་ཡང་མང་དུ་བསགས། ད་དུང་གསོག་པར་འགྱུར་ན་ཚེ་འདི་དང་དམྱལ་བའི་བར་ན་དབུགས་གྱུ་གྱུ་བ་འདི་ལས་མེད་ན་བདེ་བར་སྡོད་མི་རིགས་ཏེ།
ཞི་བ་ལྷས། དམྱལ་བ་ཡི་ནི་ལས་བྱས་ནས། །ཅི་ཕྱིར་འདིར་ནི་བདེ་བར་གནས། །ཞེས་དང་། བཤེས་སྤྲིང་ལས་ཀྱང་། སྡིག་ཅན་དབུགས་འབྱུང་འགག་པ་ཙམ་ཞིག་གི །དུས་ཀྱི་བར་དུ་ཆོད་རྣམས་དམྱལ་བ་ཡི། །སྡུག་བསྔལ་གཞལ་ཡས་ཐོས་ནས་རྣམ་སྟོང་དུ། །མི་འཇིགས་གང་ལགས་རྡོ་རྗེའི་རང་བཞིན་ནོ།

第三者，思维近边地狱之痛苦是：《俱舍论》中："八处各有十六处，
于彼等之四方中，
煻煨坑与粪泥坑，
剃刀道等河流是。"
如是所说，八大热地狱每一处之四方各有煻煨坑等四处，共十六处。无论从热地狱本体出来，或生于彼处，无论逃往何方，陷入煻煨坑火焰覆盖之地，脚一着地血肉皮肤全部焚烧，脚一抬起又复活。从彼逃脱又陷入极其恶臭之腐尸泥沼，身体下沉时，有利嘴如针之虫穿透血肉骨骼之间而啖食。从彼逃脱又到达铺满锋利剃刀之道路，脚一着地即切成碎片，脚一抬起又复活。"等"字所包含者：从彼逃脱前往剑叶林，于其荫下坐息时，业风吹动，剑叶如雨降下，全身被切割分解时，群犬撕咬吞食。从彼逃脱又被众多凶恶野兽驱赶，见到铁树沙摩梨林便逃往彼处上下攀登，十六指长之锐刺随视线上下方向贯穿身体内脏，铁嘴乌鸦等鸟啄眼取肉等而恐吓。从彼逃脱又为热所逼，见到水河奔流而奔向彼处，堕入沸腾极热之碱液河中，沉入深处时血肉分离只剩白骨，浮上来时血肉又生再次下沉。虽欲逃走，两岸有狱卒持兵器不让逃脱。有时以铁钩拖出平铺于地，问"汝欲何"时，答道："我等什么也不知不见，然而饥渴。"遂将燃烧铁水与沸腾熔铜灌入口中等痛苦。从这些当中，剃刀道、剑叶林、沙摩梨树归为一类，共有四近边地狱。对此等，寿量虽未明确说定，然各自须住数十万年，故痛苦强度猛烈持续时间长久。
第四者，思维孤独地狱之痛苦是：住处于地狱本体之近边、海边、地下、地上之水中等不定处所居住。痛苦为火焚烧、冰冻裂开、屠夫杀戮吞食等，白天安乐夜晚痛苦，或与此相反等，寿量也无定，如《生趣》中所出现及《目犍连护僧伽问答》中所说之类。因此，生于彼等之因——杀生等——过去已多次积累，若今后继续积聚，此生与地狱之间除此呼吸之外别无他有，不应安乐居住。寂天说："作地狱之业已，
何故于此安乐住。"
以及，《亲友书》中亦云："罪人呼吸出入仅此
时间之间断者，闻地狱之
无量痛苦而不恐惧者
无有恐惧者，乃金刚本性。"


 །དམྱལ་བ་བྲིས་པ་མཐོང་དང་ཐོས་པ་དང་། །དྲན་དང་བཀླགས་དང་གཟུགས་སུ་བགྱིས་རྣམས་ཀྱང་། །འཇིགས་པ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ན་མི་བཟད་པའི། །རྣམ་སྨིན་ཉམས་སུ་མྱོང་རྣམས་སྨྲོས་ཅི་འཚལ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། འདི་ན་ཉིན་གཅིག་མདུང་ཐུང་སུམ་བརྒྱ་ཡིས། །རབ་ཏུ་དྲག་བཏབ་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་པ། །དེས་ནི་དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཆུང་ངུ་ལའང་། །འོལ་ཡང་མི་མཆི་ཆར་ཡང་མི་ཕོད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ནི། རང་གི་ཉེས་སྤྱོད་ཁོ་ན་ཡིན་པས་བསྒྲིམས་ཏེ་སྤང་བར་བྱའོ། །གཉིས་པ་ཡི་དྭགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པ་ནི། ཕལ་ཆེར་འཛམ་གླིང་འདིའི་འོག་དཔག་ཚད་ལྔ་བརྒྱ་འདས་པ་ན་ཡོད་ཅིང་། ཁ་འཐོར་བ་ནི། ས་གཞི་རི་ཀླུང་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པ་ལྟ་བུར་ཡོད་དོ། །དེ་ལའང་དྲན་པ་ཉེར་བཞག་ལས་རིགས་སོ་དྲུག་ཏུ་གསུངས་ཀྱང་། བསྡུ་ན་ཕྱིའི་སྒྲིབ་པ་ཅན། ནང་གི་སྒྲིབ་པ་ཅན། ཟས་སྐོམ་གྱི་སྒྲིབ་པ་ཅན་དང་གསུམ་ལས། ཕྱིའི་སྒྲིབ་པ་
ཅན་ནི། བཀྲེས་སྐོམ་གྱིས་ཉེན་པས་ཁ་ལུས་ཐམས་ཅད་སྐམ་ཞིང་རིད་པ། མགྲིན་པ་དང་ཡན་ལག་ཕྲ་བ། སྐྲ་འཛིངས་པ། ཟས་སྐོམ་འཚོལ་ཕྱིར་ཀུན་ཏུ་བརྒྱུགས་ཀྱང་མ་རྙེད་ཅིང་། གལ་ཏེ་རྒྱང་རིང་པོ་ནས་ཟས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཆུ་ཀླུང་དང་ལྗོན་ཤིང་འབྲས་བུ་ཅན་ལ་སོགས་པ་མཐོང་ཡང་། དེར་ཕྱིན་པ་ན་ཟས་རྣམས་ཤུལ་ཙམ་ཡང་མེད་པར་ཡལ། ཆུ་ཀླུང་རྣམས་བསྐམས་པའམ་རྣག་ཁྲག་ཏུ་འགྱུར། ལྗོན་ཤིང་རྣམས་འབྲས་བུ་མེད་པའི་སྡོང་དུམ་སྐམ་པོར་མཐོང་བ་དང་། དེ་ལྟར་མ་སོང་ཡང་སྐྱེས་བུ་མཚོན་ཆ་ཐོགས་པ་མང་པོས་འགོག་ཅིང་བསྲུང་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་དོ། །ནང་གི་སྒྲིབ་པ་ཅན་ནི། ཁ་ཅིག་ཁ་ནི་ཁབ་ཀྱི་མིག་ཙམ་ལ། །ལྟོ་བ་རི་ཡི་གཏོས་ཙམ་བཀྲེས་པས་ཉེན། །མི་གཙང་གྱི་ནར་བོར་བ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་། །འཚལ་བའི་མཐུ་དང་ལྡན་པ་མ་ལགས་སོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཟས་སྐོམ་རྙེད་ཅིང་ཁར་མི་ཚུད་ཅིང་། ཚུད་ཀྱང་ཟས་རྣམས་འགྲམ་ཕུགས་སུ་སྟོར། སྐོམ་རྣམས་ཁ་དུག་གིས་བསྐམས། ཅུང་ཟད་མིད་ཀྱང་མགྲིན་པ་ནས་མི་ཐར། ཐར་ཡང་ལྟོ་བ་མི་ཁེངས་པ་སོགས་ཀྱིས་བཟའ་བཏུང་མི་ནུས་པས་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །ཟས་སྐོམ་གྱི་སྒྲིབ་པ་ཅན་ནི། བཟའ་བཏུང་ཁོང་དུ་སོང་ཚད་ཀྱང་མེ་འབར་བར་གྱུར་ནས་ནང་ཁྲོལ་སོགས་སྲེག་པ་དང་། ལྗན་ལྗིན་ཟ་བ་ཞེས་བཤང་གཅི་
དང་རྣག་ཁྲག་མཆིལ་སྣབས་སོགས་མི་གཙང་ཞིང་དྲི་ང་བ་དང་། དུག་དང་མེ་མདག་སོགས་ངན་པ་དང་དུཿཁ་བསྐྱེད་པ་ཁོ་ན་ཟ་དགོས་པའོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྤྱིར་དུས་རྟག་ཏུ་བཀྲེས་སྐོམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་གླགས་མེད་ཅིང་། གོས་དང་བྲལ་བས་ཚད་པས་འཚིག་པ་དང་། གྲང་བས་སྦྲེབས་པ་དང་། སོས་ཀ་ཟླ་བས་ཀྱང་འཚིག་ཅིང་། དགུན་ཉི་མས་ཀྱང་གྲང་བར་བྱེད་པ་དང། དབྱར་དུས་སྤྲིན་ཡང་མེ་ཆར་དུ་འབབ་པ་དང་། རྟག་ཏུ་འཚོལ་འགྲོས་ཀྱིས་ངལ་ཞིང་ཆད་པ་དང་། ཉམས་ཞན་པས་རུས་ཚིགས་འཁྲོགས་ཏེ་མེ་འབར་བ་དང་། ཕན་ཚུན་དགྲར་གྱུར་པས་འཆིང་བ་དང་། བརྡེག་པ་དང་། གསོད་པའི་འཇིགས་པ་དང་། གཏད་ས་མེད་པར་འཇིགས་སྐྲག་ཆེན་པོས་འབྲོས་པ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་དོས་དྲག་ཅིང་ཡུན་རིང་པོར་མྱང་དགོས་པའོ། །ཚེ་ཚད་ཀྱི་ཁྱད་པར་མཛོད་ལས། ཟླ་བ་ཉིན་ཞག་གིས་ལྔ་བརྒྱ། །ཞེས་པས་མིའི་ཟླ་བ་གཅིག་ལ་ཞག་གཅིག་ཏུ་བྱས་པའི་རང་ལོ་ལྔ་བརྒྱ་དང་། བཤེས་སྤྲིང་ལས། ལྔ་སྟོང་དག་དང་ཁྲིར་ཡང་འཆི་མི་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པས། ཡི་དྭགས་ལ་ལའི་ཚེ་ཚད་ལོ་ལྔ་སྟོང་དང་ཁ་ཅིག་གི་ལོ་ཁྲི་ཡིན་པར་བཤད་དོ། །དེ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱུ་ནི་སེར་སྣ་འཇུར་གེགས་སོགས་ཡིན་པས་བསྒྲིམས་ཏེ་བག་ཡོད་པར་བྱའོ།

第三者，思维近边地狱之痛苦是：《俱舍论》中："八处各有十六处，
于彼等之四方中，
煻煨坑与粪泥坑，
剃刀道等河流是。"
如是所说，八大热地狱每一处之四方各有煻煨坑等四处，共十六处。无论从热地狱本体出来，或生于彼处，无论逃往何方，陷入煻煨坑火焰覆盖之地，脚一着地血肉皮肤全部焚烧，脚一抬起又复活。从彼逃脱又陷入极其恶臭之腐尸泥沼，身体下沉时，有利嘴如针之虫穿透血肉骨骼之间而啖食。从彼逃脱又到达铺满锋利剃刀之道路，脚一着地即切成碎片，脚一抬起又复活。"等"字所包含者：从彼逃脱前往剑叶林，于其荫下坐息时，业风吹动，剑叶如雨降下，全身被切割分解时，群犬撕咬吞食。从彼逃脱又被众多凶恶野兽驱赶，见到铁树沙摩梨林便逃往彼处上下攀登，十六指长之锐刺随视线上下方向贯穿身体内脏，铁嘴乌鸦等鸟啄眼取肉等而恐吓。从彼逃脱又为热所逼，见到水河奔流而奔向彼处，堕入沸腾极热之碱液河中，沉入深处时血肉分离只剩白骨，浮上来时血肉又生再次下沉。虽欲逃走，两岸有狱卒持兵器不让逃脱。有时以铁钩拖出平铺于地，问"汝欲何"时，答道："我等什么也不知不见，然而饥渴。"遂将燃烧铁水与沸腾熔铜灌入口中等痛苦。从这些当中，剃刀道、剑叶林、沙摩梨树归为一类，共有四近边地狱。对此等，寿量虽未明确说定，然各自须住数十万年，故痛苦强度猛烈持续时间长久。
第四者，思维孤独地狱之痛苦是：住处于地狱本体之近边、海边、地下、地上之水中等不定处所居住。痛苦为火焚烧、冰冻裂开、屠夫杀戮吞食等，白天安乐夜晚痛苦，或与此相反等，寿量也无定，如《生趣》中所出现及《目犍连护僧伽问答》中所说之类。因此，生于彼等之因——杀生等——过去已多次积累，若今后继续积聚，此生与地狱之间除此呼吸之外别无他有，不应安乐居住。寂天说："作地狱之业已，
何故于此安乐住。"
以及，《亲友书》中亦云："罪人呼吸出入仅此
时间之间断者，闻地狱之
无量痛苦而不恐惧者，
无有恐惧者，乃金刚本性。"
"地狱绘画见与闻，
忆念读诵塑像者，
尚且生起恐惧心，
何况亲受不堪果。"
如是所说。以及："此中一日以短矛三百次，
极猛击打所有痛苦者，
以彼对地狱微小苦，
比较不及万分亦不堪。"
如是所说。如此痛苦之因唯是自己之恶行，应当努力舍弃。
第二者，思维饿鬼之痛苦是：大多于此瞻部洲下五百由旬之处存在，散居者遍布一切地基、山川等处。对此，《念住经》中说有三十六种类，然归纳为外障者、内障者、饮食障者三类。外障者：以饥渴所逼，口与全身干枯憔悴，喉咙与肢体细瘦，头发蓬乱，为寻找饮食处处奔波却不得，纵然从远处见到食物堆、水河、果树等，到达彼处时，食物连渣滓也无而消失，水河干涸或变为脓血，果树见为无果实之干枯树桩，即便未如此前往，也有持武器之众多男子阻挡守护等痛苦。内障者："有者口如针眼般，
腹如山般大为饥所逼，
连不净之烂物少许，
也无寻找之能力。"
如是所说，获得饮食却无法入口，即使入口，食物漏于颈间，饮料以口渴而干涸，少许吞下也无法通过喉咙，通过也无法充满肚腹等，故无法饮食而痛苦。饮食障者：饮食一进入体内即化为燃火而焚烧内脏等，所谓食臭秽者——粪便、脓血、鼻涕等不净而恶臭之物，以及毒、火灰等恶劣且唯生痛苦者必须食用。此一切总体上恒时有无法忍受之饥渴痛苦，无衣故为热所焚烧，为寒所冻僵，夏季月光也焚烧，冬季日光也令寒冷，夏季云也降火雨，恒时以寻找而疲惫竭尽，以衰弱故骨节爆裂而火焰燃烧，互相成为仇敌而有捆绑、殴打、杀害之恐惧，无所依处以极大恐惧而逃避等，痛苦强度猛烈且须长久感受。
寿量差别，《俱舍论》中："月作日，五百岁。"
以人间一月作一昼夜之自身五百年。《亲友书》中："五千乃至万岁也不死。"
如是所说，某些饿鬼之寿量为五千年，某些为一万年所说。如此痛苦之因是悭吝、嫉妒、障碍等，应当努力谨慎。


 །གསུམ་པ་དུད་འགྲོའི་སྡུག་བསྔལ་
བསམ་པ་ནི། བྱིངས་དང་ཁ་འཐོར་བ་གཉིས། བྱིངས་ན་གནས་པ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ན་ཡོད། སྐྱོབ་པའི་རྟེན་དང་གནས་མེད་པས་རླབས་ཀྱིས་བདས་ཏེ་ངེས་མེད་དུ་འཁྱམས། ཕན་ཚུན་གཅིག་ལ་གཅིག་ཟ་སྟེ། ཆེ་བས་ཆུང་བ་མིད་པ་དང་། ཆུང་བས་ཆེ་བའི་ལུས་ཕུག་སྟེ་ཟ་བ་དང་། ཀླུ་རྣམས་ནི་བྱེ་ཚན་གྱིས་ཉིན་རེ་བཞིན་བསྲེག་ཅིང་མཁའ་ལྡིང་གིས་ཟ་བ་སོགས་རྟག་ཏུ་དགྲ་བྱུང་གིས་དོགས་པའི་འཇིགས་སྐྲག་གི་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་ཐབས་མེད། ཁ་འཐོར་ལྷ་དང་མིའི་ཡུལ་ན་ཡོད་པ་འདི་རྣམས་ཡིན། མིས་བདག་ཏུ་མ་བཟུང་བ་རྣམས་ནི་དགྲ་བྱུང་གི་དོགས་པའི་འཇིགས་སྐྲག་གིས་རྟག་ཏུ་མནར་བས་སེམས་ལ་བདེ་བ་མེད་ཅིང་བྱ་དང་གཅན་གཟན་གྱིས་ཟ་བ་དང་། མི་རྣམས་ཀྱིས་དབང་མེད་པར་གསོད་པ་དང་། བདག་ཏུ་བཟུང་བ་རྣམས་ཀྱང་སྤུ་འབྱིད་པ་དང་། སྣ་འབིག་པ་དང་། བརྡེག་ཅིང་བསྐུལ་བ་དང་། ཁུར་ལྕི་བས་མནར་བ་དང་། ཤ་དང་ཁྲག་དང་པགས་པ་དང་རུས་པའི་ཕྱིར་གསོད་པ་དང་། གླེན་ཞིང་གཏི་མུག་པས་བླང་དོར་མི་ཤེས་པས་འཐོམས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་། གཞན་ཡང་བཀྲེས་སྐོམ་ཚ་གྲང་ངལ་དུབ་སོགས་དམྱལ་བ་དང་ཡི་དྭགས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་འདྲ་རུང་དུ་ཡོད་པའོ། །བཤེས་སྤྲིང་ལས། དུད་འགྲོའི་སྐྱེ་གནས་ན་ཡང་གསོད་པ་དང་། །བཅིང་དང་བརྡེག་སོགས་སྡུག་
བསྔལ་སྣ་ཚོགས་མྱོང་། །ཞི་འགྱུར་དགེ་བ་སྤངས་པ་རྣམས་ལ་ནི། །གཅིག་ལ་གཅིག་ཟ་ཤིན་ཏུ་མི་བཟད་འབྱུང་། ཁ་ཅིག་མུ་ཏིག་བལ་དང་རུས་པ་ཁྲག །ཤ་དང་པགས་པའི་ཆེད་དུ་འཆི་བར་འགྱུར། །དབང་མེད་གཞན་དག་རྡོག་པ་ལག་པ་དང་། །ལྕག་དང་ལྕགས་ཀྱུ་རྣམས་ཀྱིས་བཏབ་སྟེ་བཀོལ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །ཚེ་ཚད་ནི། དུད་འགྲོ་རྣམས། མཆོག་རིང་བསྐལ་པའོ། །ཞེས་ཚེ་རིང་བས་བསྐལ་པ་ཙམ་ཐུབ་ཅིང་། ཐུང་བ་ངེས་མེད་དུ་བཤད་དོ། །དེ་ལྟར་ངན་འགྲོའི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པ་ནི། ད་ལྟ་མེ་ནང་དུ་མཛུབ་མོ་བཅུག་ནས་ཞག་རེ་སྡོད་པ་དང་། དགུན་གྲང་སྒང་འཁྱགས་སྦུབས་སུ་གཅེར་བུར་སྡོད་པ་དང་། ཉིན་ཞག་ཁ་ཡར་བཟའ་བཏུང་མེད་པ་དང་། ལུས་ལ་སྦྲང་བུ་དང་ལྗི་ཤིག་གིས་སོ་བཏབ་པ་ཙམ་ཡང་བཟོད་པར་དཀའ་ན། དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་རྣམས་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཇི་ལྟར་བཟོད་སྙམ་དུ་ད་ལྟའི་རང་ཉམས་ལ་དཔགས་ནས་འཇིགས་སྐྲག་གི་སྐྱོ་ཤས་དང་ངེས་འབྱུང་དྲགས་པོས་བསྐུལ་ནས་དལ་འབྱོར་དོན་ཡོད་པར་བྱའོ། །གཉིས་པ་མཐོ་རིས་ཀྱི་ཉེས་དམིགས་བསམ་པ་ནི། བསོད་ནམས་ཆ་མཐུན་གྱི་དགེ་བའི་ལས་ལམ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོར་བསགས་པ་ལས་མི་དང་འདོད་ལྷ་དང་། ཁམས་གོང་མའི་ལྷར་རིམ་པ་བཞིན་སྐྱེས་ནས་དེ་དང་དེའི་གནས་སྐབས་ཀྱི་
བདེ་བ་ལ་སྤྱོད་དོ།

第三者,思维旁生之痛苦是:有聚居与散居二者。聚居者住处在大海中。无有庇护之依与处所,被波浪冲击而不定漂流。互相一个吃一个,大者吞小者,小者穿透大者身体而吃。龙类每日被热沙焚烧且被金翅鸟吞食等,恒时以敌对畏惧之恐惧痛苦无法忍受。散居者在天与人之境域存在,此等未被人所拥有者,以敌对畏惧之恐惧恒时痛苦故心中无有安乐,被鸟兽吞食,被人们无自主地杀害。被拥有者也有拔毛、割鼻、鞭打驱使、以重负折磨、为了肉血皮骨而杀害。以愚昧痴迷故不知取舍而愚钝痛苦。另外,饥渴寒热疲惫等有与地狱饿鬼痛苦相似者。《亲友书》中:"生于旁生处也受杀戮,
捆缚鞭打等众多痛苦,
舍离寂静善者等,
互相吞食极不堪出现。
有者为珍珠毛与骨血,
肉与皮革而将死亡,
无自主其余以拳与
棍棒铁钩等击打驱使。"
如是所说。寿量是:"旁生等,
最长一中劫。"
寿命长者能活一劫左右,短者无定所说。如是思维恶趣痛苦是:现在手指放入火中住一日,冬季寒冰裂缝中裸体而住,日夜不进饮食,身体被蜂蝇叮咬等尚且难以忍受,地狱饿鬼旁生等之痛苦如何能忍,应当以现在自身体验推测而以恐惧之厌离与猛烈出离心驱策,令暇满有意义。
第二者,思维高位之过患是:以福德顺分之善业道,积累小中大,依次生为人与欲界天与上界天,享受彼彼时之安乐。


 །དེས་ན་ངན་སོང་ན་བདེ་བའི་སྐབས་མེད་པས་བདེ་འགྲོ་ཐོབ་པའི་ཐབས་ལ་འབད་པར་བྱའོ་སྙམ་ན། འཁོར་བ་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་པས་སྙིང་པོ་མེད། ངན་འགྲོར་དེ་ལྟར་སྡུག་བསྔལ་བར་མ་ཟད། མཐོ་རིས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པར་བསམ་དགོས། དེ་ལ་མིའི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པ། ལྷ་མིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པ། ལྷའི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པ་དང་གསུམ་ལས། དང་པོ་མིའི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པ་ནི། དེ་ལ་སྤྱིར་སྐྱེ་བའི་ཚེ་མའི་མངལ་དོག་ཅིང་མུན་ནག་དྲི་ང་བ་ཚ་གྲང་གི་འགྱུར་ལྡོག་བཟོད་དཀའ་བ་དེར་ཟླ་བ་བགྲངས་ནས་སྡོད་དགོས། དེ་ནས་མགོ་མཇུག་ལྡོག་ནས་འཇུར་མིག་ནས་དྲངས་པ་ལྟ་བུ་དང་། རེག་པ་དང་ཚེར་ལྕག་བྲབས་པ་ལྟ་བུ་དང་། ལག་ཏུ་བླངས་ཚེ་བྱིའུ་ཁྲས་ཁྱེར་བ་ལྟ་བུའི་སྡུག་བསྔལ་ཡོད་པར་འདུག །དེ་ནས་རྒས་པའི་ཚེ་ཁ་དོག་ཉམས་པས་ལུས་ཀྱི་མདངས་མི་སྡུག་པས་སྔོ་ནག་ཐལ་ཁ། མགོ་དཀར། དབང་པོའི་བཀྲག་དབྱིབས་ཉམས་པས་སོ་གོག །ལུས་རྒུར་ཞིང་ཡན་ལག་འཁྱོགས། ཤ་སྐམ། པགས་པ་ལྷོད། གདོང་བྱད་གཉེར་མས་གང་། མཐུ་ཉམས་པས་ལྡང་བ་དཀའ། འགྲོ་ན་འཁྱོར། འདུག་ན་བུབ། སྨྲ་ན་ལྡབ་ལྡིབ་ཏུ་འགྱུར། དབང་པོ་ཉམས་པས་མིག་མི་གསལ་
ཞིང་རྣ་བ་འོན། ལོངས་སྤྱོད་ཉམས་པས་ཁ་ཟས་ཉུང་ན་བཀྲེས། མང་ན་མི་འཇུ་བ་སོགས་འདོད་ཡོན་ལ་སྤྱད་དུ་མེད་ཅིང་ཀུན་གྱི་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའོ། །ཡང་སྔོན་ལས་འཕྲལ་རྐྱེན་གྱིས་འབྱུང་བཞི་འཁྲུགས་པའི་ནད་ཀྱིས་བཏབ་པས་ཟུག་རྔུ་ལྡང་ཞིང་ལུས་རྒུད། འདོད་པའི་བཟའ་བཏུང་དང་གཉིད་སོགས་ལ་སྤྱོད་པའི་དབང་མེད། མི་འདོད་པའི་སྨན་དང་དཔྱད་སོགས་བརྟེན་ཅིང་འཆི་བར་དོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མཐའ་མེད། འཆི་བའི་ཚེ་སྨན་དཔྱད་རིམ་གྲོ་ཅི་བྱས་ཀྱང་མ་ཕན་པར་སྔར་འབད་པས་བསྒྲུབས་པའི་ལོངས་སྤྱོད་དང་དབང་ཐང་འཁོར་གྲོགས་ཐམས་ཅད་དང་། ཕངས་ཤིང་སྡུག་པའི་ལུས་ཀྱང་བཞག་སྟེ་གནད་གཅོད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོ་དང་བཅས་ནས་འཆི་བར་འགྱུར་རོ། །སྡུག་བསྔལ་བཞི་པོ་དེ་མི་སྤྱི་མཐུན་དུ་མྱང་དགོས་པར་མ་ཟད་བྱེ་བྲག་གི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་བཞི་པོ་དེ་ཤས་ཆུང་བའི་བར་སྐབས་སུ་ཡང་། ལོངས་སྤྱོད་མངའ་ཐང་སོགས་ཚེ་འདིའི་བདེ་འབྱོར་ཕྲ་མོ་སྒྲུབ་པའི་དོན་དུ་ལུས་སྲོག་ཐེད་ལ་བོར་ནས་དཀའ་བ་ཇི་སྙེད་ཅིག་བྱས་ཀྱང་འདོད་པའི་དོན་མ་འགྲུབ་པའི་སྡུག་བསྔལ། ཚ་གྲང་བཀྲེས་སྐོམ་ནད་གདོན་དགྲ་ཇག་སོགས་ཡིད་དུ་མི་འོང་བའི་རྐྱེན་དང་ཕྲད་པའི་སྡུག་བསྔལ། གཉེན་གྲོགས་འཁོར་འདབས་ལོངས་སྤྱོད་སོགས་དགའ་བདེ་སྐྱིད་པའི་དཔལ་དང་བྲལ་བའི་སྡུག་བསྔལ། མདོར་ན་འབྱོར་ལྡན་རྣམས་འཁོར་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཇི་ཙམ་ཆེ་བ་ལྟར་དེ་དག་བསྲུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཡང་ཆེ་ལ། དབུལ་པོ་
རྣམས་ཟས་གོས་སོགས་འདོད་པའི་ཡོ་བྱད་བཙལ་ཡང་མ་རྙེད་པའི་ཕོངས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་ལྡན་པ་སྟེ། སྐྱེས་རབས་ལས། གཅིག་ནི་བསྲུང་བས་ཉོན་མོངས་ལ། །གཉིས་པ་འཚོལ་བས་ཤ་ཐང་ངོ་། །ཕྱུག་གམ་ཡང་ན་དབུལ་ཡང་རུང་། །གང་ནའང་དགའ་བ་མེད་པར་འགྱུར། །ཞེས་དང་། བཞི་བརྒྱ་པ་ལས་ཀྱང་། མཆོག་ལ་ཡིད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། །ཐ་མལ་རྣམས་ལ་ལུས་སྐྱེས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་གཉིས་ཀྱིས་འཇིག་རྟེན་འདི། །ཉིན་རེ་བཞིན་ནི་འཇོམས་པར་བྱེད། །ཅེས་གསུངས་པ་ལྟར་རང་ཅག་གི་མངོན་དུ་གྱུར་པ་འདི་ཀས་མཚོན་པའོ།

因此，若想恶趣中无安乐时机故应当努力于获得善趣之方便，然一切轮回皆痛苦之自性故无实义。不仅恶趣如是痛苦，高位也是痛苦之自性，应当如是思维。对此有思维人之痛苦、思维非天之痛苦、思维天之痛苦三者。
第一者，思维人之痛苦是：对此，总体上生时于母胎中狭窄且黑暗恶臭寒热之变化难以忍受之处须数月而住。然后头尾颠倒如从狭孔中拉出般，接触如荆棘刺般，手中执取如抓取雏鸟般之痛苦存在。然后衰老之时，颜色衰退故身体容色不美而青黑灰白，头发变白，诸根形状衰退故牙齿脱落，身体弯曲且肢体蜷缩，肉干枯，皮肤松弛，面容满布皱纹。力量衰退故起身困难，行走时摇晃，坐时如坠落，说话时含糊不清。诸根衰退故眼睛不明且耳朵失聪。受用衰退故食物少则饥饿，多则不消化等，无法享用欲妙且不合众人心意。
又，以往昔业为缘生起四大紊乱之疾病所袭，疼痛生起且身体衰竭，无自主于所欲之饮食睡眠等享用，依靠不欲之药物治疗等并畏惧死亡之无边痛苦。死亡之时，无论医药方便如何施行皆无效，将以前勤苦成就之受用与权势眷属朋友一切，以及所珍爱之身体也舍弃，伴随断命根之猛烈痛苦而死。
此四种痛苦不仅人类共同须感受，特别痛苦也是，即使在此四种痛苦份量较小之间隙时，为了成就受用权势等此生微小安乐福祉之目的，不惜身命而无论做多少艰辛也未成就所欲之目的之痛苦；与寒热饥渴疾病邪魔敌寇等不悦意之缘相遇之痛苦；与亲友眷属受用等喜乐幸福之荣耀分离之痛苦。总之，富裕者眷属与受用越大，守护彼等之痛苦也越大。贫穷者与寻找衣食等所欲资具却不得之贫乏痛苦相伴。《本生经》中："一者以守护而烦恼，
二者以寻找而疲惫，
无论富有或贫穷，
于何处也无有喜乐。"
以及，《四百论》中亦云："上者有意之痛苦，
下劣者身生痛苦，
此世间以二种苦，
日日摧毁破坏。"
如是所说，以我等现前所见者为例证。


 །གཉིས་པ་ལྷ་མིན་གྱི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པ་ནི། དང་པོར་ལྷའི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་དཔལ་རྣམས་མཐོང་བའི་ཚེ། དེ་ལ་ཕྲག་དོག་པས་ཡིད་ལ་མི་བཟོད་པའི་གདུང་བ་དྲག་པོ་རྟག་ཏུ་ཡོད་ཅིང་། དུས་དུས་ན་ལྷ་དང་འཐབས་པ་ལས། ལྷ་མིན་བསོད་ནམས་མཐུ་ཆུང་བས་གསོད་པ་དང་བརྡེག་པ་དང་ཡན་ལག་གཅོད་པ་དང་འདྲལ་བ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོ་འབྱུང་ཞིང་། དེའི་ཚེ་ལྷ་རྣམས་ནི་མགོ་བོ་དང་རྐེད་པ་མ་ཆད་ན་གནད་དུ་འཕོག་ཀྱང་སླར་འཚོ་ལ། ལྷ་མིན་རྣམས་ནི་མི་ལྟར་གནད་དུ་ཕོག་པ་ལས་འཆི་སྟེ། ཤི་བའི་གཟུགས་བརྙན་གསེར་གྱི་ས་གཞིའི་སྟེང་དུ་ཀུན་སྣང་ཞེས་པའི་མཚོ་ལ་ཤར་བས་དམག་མ་ལོག་པའི་གོང་ནས་ཉེ་དུ་རྣམས་མྱ་ངན་གྱིས་གདུང་བར་བཤད་ཅིང་། ལྷ་མིན་ཕལ་ཆེར་ནག་ཕྱོགས་ཡིན་པས་ཆོས་ལ་མི་དགའ། འགའ་ཞིག་མོས་སུ་ཆུག་ཀྱང་རྣམ་སྨིན་གྱི་སྒྲིབ་
པ་ཅན་ཡིན་པས་ཁྱད་པར་རྟོགས་པའི་སྐལ་པ་མེད་དོ། །གསུམ་པ་ལྷའི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པ་ལ་གཉིས། འདོད་པའི་ལྷ་དང་། ཁམས་གོང་མའི་འོ། །དང་པོ་འདོད་པའི་ལྷ་རྣམས་ནི། སྔར་འདོད་ཡོན་ལ་བག་མེད་པར་སྤྱད་པའི་བདེ་བས་བྲིད་དེ། ཚེ་ཟད་པ་མ་ཚོར་བ་ལ་སོང་སྟེ་འཆི་འཕོ་བ་ན། ལུས་ཀྱི་མདོག་མི་སྡུག་པ་དང་། སྟན་ལ་མི་དགའ་བ་དང་། མེ་ཏོག་གི་ཕྲེང་བ་རྙིང་པ་དང་། གོས་ལ་དྲི་མ་ནག་པོ་ཆགས་པ་དང་། ལུས་ལ་སྔོན་མེད་པའི་རྔུལ་འབྱུང་བ་སྟེ་འཆི་ལྟས་ལྔ་ལྷའི་ཞག་བདུན་གྱི་གོང་དུ་འབྱུང་བས་འཆི་འཕོའི་སྡུག་བསྔལ་དོས་དྲགས་ལ་ཡུན་རིང་བ་དང་། དེའི་ཚེ་རང་གི་ལྷ་མོ་དང་འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་སྤངས་ཏེ་ལྷ་གཞན་གྱི་དྲུང་དུ་སོང་བས་སྡུག་བསྔལ་བ་དང་ཡིད་མི་བདེ་བ་ཆེར་སྐྱེད་ཅིང་། ཁྱད་པར་ལྷའི་དཔལ་དང་འདོད་ཡོན་ལ་ཆགས་ཀྱང་དབང་མེད་དུ་འབྲལ་བར་ཤེས། ཤི་ནས་ཀྱང་ལྷར་སྐྱེ་བ་ནི་སྲིད་པ་ཙམ་སྟེ་མིར་སྐྱེ་བའང་ཉུང་། ཕལ་ཆེར་ངན་སོང་དུ་སྐྱེ་བས། དེའི་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་དཀའ་བ་ཡུན་རིང་དུ་མྱང་དགོས་པར་ཤེས་ནས་འོག་ཏུ་ལྟུང་བའི་སྡུག་བསྔལ་བཟོད་གླགས་མེད་པར་འབྱུང་བ་སྟེ། དྲན་ཉེ་ལས། ལྷ་ཡི་གནས་ནས་ལྟུང་བ་ན། །སྡུག་བསྔལ་རབ་ཏུ་སྐྱེ་བ་གང་། །དེ་ལ་སེམས་ཅན་དམྱལ་བ་ཡིས། །བཅུ་དྲུག་ཆར་ཡང་མི་ཕོད་དོ། །ཞེས་དང་། བཤེས་སྤྲིང་ལས། བརྒྱ་བྱིན་འཇིག་རྟེན་མཆོད་འོས་གྱུར་ནས་ཀྱང་། །སླར་ཡང་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་ས་སྟེང་ལྷུང་། །འཁོར་
ལོས་སྒྱུར་རྒྱལ་ཉིད་དུ་གྱུར་ནས་ཀྱང་། །འཁོར་བ་དག་ཏུ་ཡང་བྲན་ཉིད་དུ་འགྱུར། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །གཞན་ཡང་ལྷ་བསོད་ནམས་ཆེ་བ་རྣམས་ཀྱི་འདོད་ཡོན་གྱི་དཔལ་མཐོང་བ་ན། བསོད་ནམས་ཆུང་བ་རྣམས་སེམས་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་སྤ་བཀོང་བར་འགྱུར་བ་དང་། མཐུ་ཆེ་བས་ཆུང་བ་རྣམས་གནས་ནས་སྐྲོད་པའི་སྡུག་བསྔལ་དང་། ཁྱད་པར་རྒྱལ་ཆེན་བཞི་པའི་རིགས་དང་། སུམ་ཅུ་རྩ་གསུམ་པ་རྣམས་ལ་ལྷ་མ་ཡིན་དང་འཐབ་ཅིང་རྩོད་པ་དང་། ལུས་མཚོན་གྱིས་གཅོད་པ་དང་འདྲལ་བ་དང་གསོད་པ་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་དྲག་པོ་ཡོད་དོ།

第二者，思维非天之痛苦是：最初见到天之圆满荣耀时，以嫉妒故心中无法忍受之强烈煎熬恒时存在。时时与天争斗，非天以福德力小故，有杀戮、殴打、砍断肢体、撕裂等猛烈痛苦生起。彼时天众若头颅与颈项未断则虽中要害亦复活，非天众如人般中要害即死。死者之影像显现于金色地基上名为遍照之湖中，故军未退之前眷属等以悲伤煎熬所说。非天大多属黑方故不喜法。某些虽有信心，然具异熟障故无有证悟特法之福分。
第三者，思维天之痛苦有二：欲界天与上界天。第一欲界天众：先前以放逸享受欲妙之安乐所迷，不觉寿命已尽而将死迁时，身体颜色不美、不乐座位、花鬘枯旧、衣服染上黑色污垢、身体生起前所未有之汗水，此五死相于天之七日前出现，故死殁痛苦强度猛烈且时间长久。彼时自己之天女与眷属也舍弃而前往其他天处，生起痛苦与极大不悦。特别虽贪恋天之荣耀与欲妙却无自主将分离而知晓。死后生于天者仅是可能，生为人也稀少，大多生于恶趣，知晓须长久感受彼难忍之痛苦，生起无法堪忍向下堕落之痛苦。《念住经》中："从天界堕落时，
生起之极大痛苦，
对彼以地狱之苦，
十六分亦不能及。"
以及，《亲友书》中："帝释成为世间应供已，
又以业力堕落至地上，
转轮圣王之位已成就，
于轮回中又将成为奴仆。"
如是所说。另外，见到福德大之天众欲妙荣耀时，福德小者心中失落而沮丧之痛苦。力大者将弱小者驱逐出住处之痛苦。特别四大天王种姓与三十三天众有与非天争斗战争，身体被兵器砍断、撕裂、杀戮等猛烈痛苦。


 །གཉིས་པ་ཁམས་གོང་མའི་སྡུག་བསྔལ་བསམ་པ་ནི། གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་པ་དག་ན། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་མངོན་འགྱུར་བ་མེད་ཀྱང་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ནའི་རང་བཞིན་ལས་མ་འདས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱིས་མྱོས་པ་ལྟར་གྱུར་པས་སོ་སྐྱེ་རྣམས་ཡོན་ཏན་གོང་འཕེལ་དུ་འགྲོ་བ་མེད་ཅིང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་རོ་མྱངས་པས་རོ་མྱང་ཅན་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་བྲལ་མི་ཕོད་ཅིང་། དེས་རང་རང་གི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་ནས་འཆི་བའང་ཡོད། སྒོས་སུ་དེར་གནས་པའི་སོ་སྐྱེ་རྣམས་སྔོན་ལས་ཀྱི་འཕེན་པ་ཟད་པ་ན་སླར་ཡང་འདོད་པའི་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བ་ལེན་ཏེ། སྔོན་མའི་རྟེན་ལ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམས་པའི་སྐབས་
དང་། སྐབས་དེར་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ལ་ཉམས་བདེ་བདེ་འདྲ་བར་འདུག་ཀྱང་ཡིད་བརྟན་མེད་པར་ནམ་མཁར་འཕངས་པའི་མདའ་བཞིན་དུ་ཟག་བཅས་ཀྱི་བདེ་བའི་འཕེན་ཤུགས་ཟད་པ་ན་སླར་ངན་སོང་དུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་ཏེ། བཤེས་སྤྲིང་ལས། ལྷ་ཡུལ་འདོད་བདེ་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་དང་། །ཚངས་ཉིད་ཆགས་བྲལ་བདེ་བ་ཐོབ་ནས་སླར། །མནར་མེད་མེ་ཡི་བུད་ཤིང་གྱུར་པ་ཡི། །སྡུག་བསྔལ་རྒྱུན་མི་ཆད་པ་བརྟེན་འཚལ་ལོ། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །དེས་ན་མེ་ཆེ་ཆུང་ཅི་ཡིན་ཡང་ཚ་བ་ལས་མ་འདས་པ་ལྟར། ཁམས་གསུམ་འཁོར་བ་འདི་མཐོ་དམའ་གང་དུ་སྐྱེས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ལས་མ་འདས་ཏེ། གནས་གང་དུ་གནས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གནས། གྲོགས་སུ་དང་འགྲོགས་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་གྲོགས། ལོངས་གང་ལ་སྤྱད་ཀྱང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ལོངས་སྤྱོད་ལས་མ་འདས་ཏེ། རྒྱུད་བླ་ལས། མི་གཙང་བ་ལ་དྲི་ཞིམ་མེད་བཞིན་འགྲོ་ལྔ་དག་ན་བདེ་བ་མེད། །དེ་ཡི་སྡུག་བསྔལ་རྟག་ཏུ་མི་མཚོན་རྒྱ་ཚྭ་ལ་སོགས་རེག་སྐྱེས་བཞིན། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཤེས་པར་བྱའོ། །གསུམ་པ་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་གྱི་རང་བཞིན་བསམ་པ་ནི། སྤྱིར་འཁོར་བ་ལ་སྡུག་བསྔལ་ནི་རྒྱུ་འབྲས་གཉིས་ཏེ། དང་པོ་ནི། ལྷ་དང་མི། འཁོར་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཕུན་སུམ་
ཚོགས་ཀྱང་བསམ་པ་མི་དགེ་བས་ཟིན་པ་སྦྱོར་བ་སྡིག་པ་ལ་སྤྱོད་པ་རྣམས་སོ། །གཉིས་པ་ནི། ངན་སོང་གསུམ་དང་། མཐོ་རིས་ཀྱི་བཀྲེན་ཕོངས་ཅན་དང་། ལུས་ནད་དང་། སེམས་མྱ་ངན་གྱིས་ཟིན་པ་སོགས་སོ། །སྡུག་བསྔལ་དེ་ཡང་མདོར་བསྡུ་ན་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སྡུག་བསྔལ་གྱི་སྡུག་བསྔལ། འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ། ཁྱབ་པ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་དང་གསུམ་མོ། །དང་པོ་ནི། དཔེར་ན་རྨ་ཁར་དུག་བཏབ་པ་བཞིན་ཚ་གྲང་བཀྲེས་སྐོམ་སོགས་ཚོར་བ་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ། གཙོ་བོར་ངན་སོང་གསུམ་ནའོ། །གཉིས་པ་ནི། དཔེར་ན་གྲང་བའི་ཚེ་མེ་ལ་བརྟེན་པ་བཞིན། ཚེ་དང་ལོངས་སྤྱོད་སོགས་མཐའ་ན་བསམ་གཏན་གྱི་བདེ་བ་ཚུན་ཆད་དེ། ཚོར་བ་བདེ་བ་ཐམས་ཅད་ཡིན་ཏེ་གཙོ་བོར་མི་དང་འདོད་པའི་ལྷ་རྣམས་སོ། །གསུམ་པ་ནི། དཔེར་ན་སྐོམ་ནད་ཅན་ལན་ཚྭའི་ཆུ་འཐུང་བ་བཞིན། སྡུག་བསྔལ་དེ་གཉིས་ཀའི་གཞི་འདུ་བྱེད་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ཙམ་འདི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བསྐྱེད་གཞི་ཡིན་ཏེ། འདི་ལས་སྐྱེ་རྒ་སོགས་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་རིམ་ཅན་དུ་འབྱུང་ཞིང་། འདི་ཚོར་བ་བཏང་སྙོམས་ཁོ་ན་དང་ལྡན་པའི་ཚེ་འདུ་བྱེད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་ཁོ་ནའི་མིང་ཐོབ་པ་ཡིན་ཏེ། གཙོ་བོར་བསམ་གཏན་བཞི་ནའོ། །དེ་ལྟར་ཡང་མདོ་ལས། ཚོར་བ་གང་ཅི་ཡང་རུང་བ་དེས་ན་ཐམས་ཅད་སྡུག་
བསྔལ་བའོ། །ཞེས་གསུངས་པའང་དེ་ལ་དགོངས་པའོ། །འདི་ལས་མ་ཐར་ན་གཞན་གཉིས་ལས་ཐར་བ་མེད་དེ་ཤིང་སྡོང་གི་རྩ་བ་མ་བཅད་ན་ལོ་འདབ་བཅད་ཀྱིས་མི་ལང་བ་བཞིན་ཤེས་པར་བྱའོ། །བཞི་པ་ལས་རྒྱུ་འབྲས་བསམ་པ་ནི། ལས་འབྲས་སྤྱིར་བསམ་པ། བྱེ་བྲག་ཏུ་བསམ་པ། བདེན་བཞིས་འགག་བསྡུ་བའོ།

第二者，思维上界之痛苦是：色界与无色界虽无苦苦显现，然未超越唯行苦之自性。以三摩地如醉酒般，凡夫异生功德不能向上增进。以尝三摩地之味故无法离开有味之三摩地，以此自己之三摩地衰退而死亡者也有。特别住于彼处之凡夫异生，往昔业之引业穷尽时，又将取生于欲界。先前依身修世间三摩地之时，彼时于禅定无色之三摩地虽似安乐体验，然不稳固如射向虚空之箭般，有漏安乐之引力穷尽时，又将堕落于恶趣。《亲友书》中："天界欲乐极大与，
梵天离欲安乐得后又，
成为无间火之薪柴，
感受不断痛苦恭敬矣。"
如是所说。因此，火无论大小皆未超越热性，三界轮回此中无论生于何处高低，皆未超越痛苦之自性。无论住于何处皆痛苦之处，无论与谁为伴皆痛苦之伴，无论享用何物皆未超越痛苦之受用。《宝性论》中："不净中无有香味般，五趣中无有安乐，
彼之痛苦恒时不能比，如盐等所生触受般。"
如是所说应当了知。
第三者，思维三苦之自性是：总体上轮回中痛苦有因果二者。第一是：天与人、眷属与受用虽圆满，然以不善思想所缠，行于罪恶之事业者。第二是：三恶趣与高位之贫乏者、身病与心为悲伤所缠等。此痛苦归纳有三种：苦苦、变苦、遍行行苦三者。
第一者：譬如伤口上撒毒般，寒热饥渴等一切痛苦感受是，主要在三恶趣中。第二者：譬如寒冷时依靠火般，寿命与受用等，乃至禅定之安乐，一切安乐感受是，主要是人与欲界天众。第三者：譬如患渴病者饮盐水般，此二种痛苦之基——近取之蕴聚此身——是一切痛苦之生起基，从此生老等一切痛苦相续生起。此唯与舍受相应时，获得唯行苦之名称，主要在四禅中。如是经中："无论何种感受，以彼故一切皆痛苦。"
如是所说也是对此有意。若未从此解脱，则无法从其余二者解脱，如树干根本未断则剪枝叶无法免除般应当了知。
第四者，思维业因果是：总体思维业果、特别思维、以四谛摄集灭除。


 །དང་པོ་སྤྱིར་བསམ་པ་ནི། མདོ་ལས། ལུས་ཅན་དག་གི་ལས་རྣམས་ནི། །བསྐལ་པ་བརྒྱར་ཡང་ཆུད་མི་ཟ། །ཚོགས་ཤིང་དུས་ལ་བབ་པ་ན། །འབྲས་བུ་ཉིད་དུ་སྨིན་པར་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པས། དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་བདེ་བ་དང་། མི་དགེ་བའི་ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་ཏེ་དཀར་ནག་གི་ལས་འབྲས་སོ་སོར་སྨིན་ཚུལ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པར་གསུངས་པས་སྤང་བླང་བྱེད་དགོས། ལས་དགེ་སྡིག་གང་ཡིན་ཡང་རུང་། རྒྱུ་ལས་ཀྱི་དུས་ན་ཆུང་ངུ་ལས་མེད་ཀྱང་འབྲས་བུ་རྣམ་སྨིན་གྱི་དུས་ན་འཕེལ་ཏེ་ཆེ། འགྱུར་ཆེ་ཤོས་བརྒྱ་འགྱུར་སྟོང་འགྱུར་དུ་འཕེལ། འགྱུར་ཆེ་བ་ལ་ཚད་གཟུང་དུ་མེད་དེ། ནས་སོགས་འབྲུའི་ས་བོན་གྱི་འཕེལ་སྐྱེད་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་རང་གིས་བསགས་པའི་ལས་གཉེན་པོས་མ་བཅོམ་ན། འབྲས་བུ་མ་སྨིན་གྱི་བར་དུ་ཆུད་འཛའ་བ་མི་སྲིད་པས་བླང་དོར་གྱི་གནས་ལ་གཟབ་པ་གལ་ཆེའོ། །གཉིས་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བསམ་པ་ལ། མི་དགེ་
བ་སྤང་བྱར་བསམ་པ། དགེ་བ་བསྒྲུབ་བྱར་བསམ་པ། ལུང་མ་བསྟན་དགེ་བར་བསྒྱུར་བའོ། །དང་པོ་ནི། དེ་ཡང་ལས་མི་དགེ་བ་ནི། རང་བཞིན་གྱི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་སུས་སྤྱད་ཀྱང་སྡིག་པར་འགྱུར་བ། དུག་གསུམ་དང་ཕྲག་དོག་སེར་སྣ་ལ་སོགས་པ་རྩ་ཉོན་དང་ཉེ་ཉོན་ཉེས་སྤྱོད་ཀུན་ནས་སློང་ནུས་པ་རྣམས་དང་། དེ་དག་གིས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ལས་མི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་དང་བཅས་པའི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་གང་གིས་སྡོམ་པ་བླངས་པ་དེ་ལས་ལོག་པར་སྤྱད་ན་སྡིག་པར་འགྱུར་བ་རྣམས་སོ། །དེས་ན་འཁོར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་མི་དགེ་བའི་ལས་ལས་བྱུང་མོད། མི་དགེ་བ་དེ་ལ་རྣམ་གྲངས་མང་ཡང་བླང་དོར་གྱི་གནས་ལ་གལ་ཆེ་བ་ཆེ་ལོང་ཙམ་དུ་བསྡུ་ན་བཅུ་སྟེ། མཛོད་ལས། དེ་ནས་ཆེ་ལོང་བསྡུས་ནས་ནི། །དགེ་དང་མི་དགེ་ཅི་རིགས་པར། །ལས་ཀྱི་ལམ་ནི་བཅུར་བཤད་དོ། །ཞེས་གསུངས་པས། དེ་ལ་ལུས་ཀྱི་ལས་གསུམ་ལས། སྲོག་གཅོད་པ་ནི། སྲོག་གཅོད་འདོད་ཀྱིས་གསད་བྱ་མ་ནོར་བར་བསད་པ། མ་ཤི་བར་དུ་གསོད་སེམས་ལས་མ་ལྡོག་པའོ། །མ་བྱིན་པར་ལེན་པ་ནི། གཞན་གྱི་ནོར་རང་ལ་མ་བྱིན་པར་འཕྲོག་པའམ་བརྐུས་པ་སོགས་གང་ཡིན་ཡང་རུང་སྟེ་རང་གིས་ཐོབ་བློ་སྐྱེས་པའོ། །འདོད་པས་ལོག་པར་གཡེམ་པ་ནི། ཡུལ་མ་ཡིན་པ་གཞན་གྱིས་བདག་ཏུ་བཟུང་བའི་བུད་མེད། བདུན་རྒྱུད་ཚུན་
ཆད་ཀྱི་ཉེ་དུ་དང་། གཞན་གྱིས་གླ་རྔན་མ་སྦྱངས་པའི་སྨད་འཚོང་མ། ཕ་མ་རྒྱལ་པོ་སོགས་གཞན་གྱིས་བསྲུངས་པ། ཚངས་སྤྱོད་ཀྱི་སྡོམ་པས་བསྲུངས་པ་རྣམས་སོ། །དུས་མ་ཡིན་པ་ནད་བུ་ཅན་དང་། མྱ་ངན་ཅན་དང་། སྦྲུམ་མ་དང་། ཟླ་མཚན་འབབ་པ་དང་། ནམ་ཡང་འདོད་པས་མ་ངོམས་པ་སོགས་སོ། །གནས་མ་ཡིན་པ་མཆོད་རྟེན་དང་གཙུག་ལག་ཁང་དང་། གྱོ་མོ་མང་པོའི་དབུས་དང་བགྲོད་བྱ་ལ་གནོད་པའི་ས་གཞི་འབར་འབུར་སྲ་མཁྲེགས་ཅན་སོགས་སོ། །ལམ་མ་ཡིན་པ་སྐྱེ་གནས་ལས་གཞན་པའི་སྒོར་བརྟེན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ནི་ཁྱིམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི། ཚངས་སྤྱོད་རྣམས་ནི་མི་ཚངས་པར་སྤྱོད་པ་ཅི་འདྲ་ཞིག་བརྟེན་ཀྱང་ལོག་གཡེམ་མོ། །ངག་གི་ལས་བཞི་ལ་རྫུན་སྨྲ་ནི། བསླུ་སེམས་ཀྱིས་འདུ་ཤེས་བསྒྱུར་ནས། ཤེས་བཞིན་དུ་མི་བདེན་པར་སྨྲས་ལ། ཕ་རོལ་པོས་དོན་གོ་བའོ། །འདི་ནི་ངག་གི་རིག་བྱེད་ཙམ་དུ་མ་ཟད། ལུས་ཀྱི་བརྡས་ཀྱང་དེར་འགྱུར་བ་ཡོད་དོ། །ཕྲ་མ་ནི། མི་མཐུན་པའི་འགྲོ་བ་གཉིས་དབྱེ་འདོད་ཀྱིས་དཀྲུགས་ཀྱི་ཚིག་སྨྲས་ཤིང་ཕ་རོལ་གྱིས་དོན་གོ་བ་ནའོ། །ཚིག་རྩུབ་ནི། དངོས་སུ་ཐོས་པར་དེའི་སྐྱོན་བརྗོད་པ་སོགས་ཞེ་ལ་འཕོག་པའི་ཚིག་སྨྲས་ཤིང་དེས་གོ་བའོ། །ངག་འཁྱལ་ནི། དེ་གསུམ་མ་ཡིན་པ་གཞན་ཁ་གསག་གླུ་དང་ཟློས་གར་དམག་དང་ཚོང་དང་ཆགས་པའི་གཏམ་ལ་སོགས་
པ་དང་། ལྟ་ལོག་གི་ཆོས་ཀྱི་གཏམ་སྨྲ་བ་སོགས་སོ།

第一者，总体思维是：经中："诸有情之业，
百劫也不失，
聚集时节至，
果报必成熟。"
如是所说，善业之果报是安乐，不善业之果报是痛苦，白黑之业果各自成熟方式不可思议所说，故须行取舍。业无论善恶何者，因业之时虽仅微小，果报成熟之时则增长而大。增长最大者百倍千倍地增长，增长大者无有限量，如稻等谷物种子之增长繁衍般。因此，自己所积之业若未被对治所摧毁，直至果报未成熟之间不可能失坏，故于取舍之处谨慎至关重要。
第二者，特别思维有：思维应舍不善、思维应修善、将无记转为善。第一者：其中不善业是：自性之罪恶——无论何人行持皆成为罪恶者，三毒与嫉妒悭吝等根本烦恼与随烦恼能遍策恶行者，以及由彼等所遍策之三门不善业一切，以及罪恶——凡受戒者若违背而行即成为罪恶者。因此，轮回一切痛苦虽从不善业之因而生，不善业虽有众多种类，然归纳取舍之处最重要粗大者为十种。《俱舍论》中："然后归纳粗大者，
善与不善各随宜，
业道宣说为十种。"
如是所说。对此，身之业三者：杀生者，以杀生之欲望杀害对象无误而杀害，未死之前杀心未退转。不与取者，他人之财物未施予自己而劫夺或盗取等无论何者，自己生起获得之念。欲邪行者，非对境——他人所拥有之妇女，七代血亲之内之亲属，他人未付酬金之妓女，父母国王等他人所守护者，梵行戒所守护者。非时——病患、怀有身孕者、悲伤者、孕妇、月经来时、以及任何时候欲望不满足者等。非处——佛塔与寺庙、众人之中、对所行有害之地基——燃烧凸凹坚硬等。非道——依靠生门以外之门者。此等是就在家人而言，梵行者无论依靠何种不净行皆是邪淫。
语之业四者：妄语者，以欺诳心转变认知，明知而说不实语，对方理解意思。此不仅以语言之戏论，以身体之手势也可成为此。离间语者，以欲离间不和之二方之欲望说挑拨之语，对方理解意思时。粗恶语者，直接听闻而说其过失等，刺伤之语说出并由彼理解。绮语者，非此三者之其他闲谈歌唱戏剧军事贸易贪欲之话等，以及说邪见之法语等。


 །ཡིད་ཀྱི་ལས་གསུམ་ལས་བརྣབ་སེམས་ནི། གཞན་གྱི་གནས་ཁང་ལོངས་སྤྱོད་འཁོར་གཡོག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་རང་གིར་བྱེད་འདོད་པའི་བསམ་པ་གཏིང་ཚུགས་པར་བྱེད་པའོ། །གནོད་སེམས་ནི། གཞན་ལ་གནོད་པར་བྱེད་འདོད་པས་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་བར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པའི་བསམ་པ་གཏིང་ཚུགས་པའོ། །ལོག་ལྟ་ནི། ལས་འབྲས་མི་བདེན་པ་དང་། ཚེ་སྔ་ཕྱི་དང་། དཀོན་མཆོག་གསུམ་སོགས་མེད་པར་འཛིན་པ་དམ་པོ་འཆང་བ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལྟར་བཅུ་པོ་ནི་ལས་ལམ་རྫོགས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ཀྱི། བསམ་བཞིན་མ་ཡིན་པར་ནོར་ཏེ་བསད་པ་སོགས་བཅུ་པོའི་ཕྱོགས་མཐུན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་སྤོང་བ་ལ་ནན་ཏན་དུ་བསླབ་པར་བྱ་སྟེ། འདོད་ཆགས་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་བཅས། །དེས་བསྐྱེད་ལས་ནི་མི་དགེ་བའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་རོ། །ད་ནི་མི་དགེ་བ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ནི་གསུམ་སྟེ། རྣམ་སྨིན་དང་། རྒྱུ་མཐུན་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །དང་པོ་ནི། མི་དགེ་བ་དེ་དག་ཀྱང་ཀུན་སློང་དྲག་ཞན་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་ཆེན་པོ་དང་འབྲིང་དང་ཆུང་ངུ་གསུམ་དུ་འགྱུར་ལ། དེ་ཡང་ཆེ་བས་དམྱལ་བ། འབྲིང་གིས་ཡི་དྭགས། ཆུང་བས་དུད་འགྲོར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ཏེ། སྔར་བཤད་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་མྱོང་བར་འགྱུར་བ་
ཡིན་ནོ། །གཉིས་པ་མྱོང་བ་རྒྱུ་མཐུན་ནི། སྲོག་བཅད་པས་ཚེ་ཐུང་། བརྐུས་པས་ལོངས་སྤྱོད་ཆུང་། ལོག་གཡེམ་གྱིས་དགྲ་མང་། རྫུན་གྱིས་སྐུར་བ་མང། ཕྲ་མས་གྲོགས་དང་འཁོན། ཚིག་རྩུབ་ཀྱིས་མི་སྙན་པ་ཐོས། ངག་འཁྱལ་གྱིས་ངག་མི་བཙན། བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་རེ་བ་མི་འགྲུབ། གནོད་སེམས་ཀྱིས་འཇིགས་པ་བསྐྱེད། ལོག་ལྟས་གླེན་ཞིང་གཏི་མུག་པར་འགྱུར་རོ། །བྱེད་པ་རྒྱུ་མཐུན་ནི། སྔར་ལས་དེ་དང་དེ་བྱས་པས་ཕྱིས་ཀྱང་དེ་དང་དེ་ལ་དགའ་བའོ། །གསུམ་པ་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི། ཕྱི་རོལ་ཡུལ་ལ་སྨིན་པར་འགྱུར་ཏེ། སྲོག་གཅོད་ཀྱིས་འབྲུ་དང་སྨན་སོགས་མཐུ་ཆུང་། བརྐུས་པས་ལོ་ཉེས། ལོག་གཡེམ་གྱིས་ས་ཕྱོགས་རྡུལ་དང་ཁུག་སྣ་ཆར་རྡུལ་གྱིས་འཁྲིགས། རྫུན་སྨྲས་པས་ས་ཕྱོགས་དྲི་ང་ཞིང་ལྗན་ལྗིན་གྱིས་གང་། ཕྲ་མས་ས་གཞི་གཡང་ས་དང་ངམ་གྲོག་རང་རོང་དུ་འགྱུར། ཚིག་རྩུབ་ཀྱིས་ཐང་སྐྱ་བོ་དང་ཚེར་མ་དང་ཚྭ་སྒོ་ཅན་དུ་འགྱུར། ཀྱལ་པས་ནམ་ཟླ་དུས་བཞི་ཚུལ་མིན་དུ་འགྱུར། བརྣབ་སེམས་ཀྱིས་འབྲུ་ཕྲ་བ་དང་ངན་པར་འགྱུར། གནོད་སེམས་ཀྱིས་རོ་བཅུད་བཟང་པོ་རྣམས་ངན་པར་འགྱུར། ལོག་ལྟས་འབྲུ་རྣམས་ཉུང་ངུ་ནས་གཏན་མེད་ཀྱི་བར་དུ་འགྱུར་བ་སོགས་སོ། །དེ་ལྟར་རྒྱུ་མཐུན་དང་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་འདི་རྣམས་སྐྱེ་བ་དེ་དང་ཕྱི་མའི་བར་སྐབས་མ་
ངེས་པར་འབྱུང་བའོ། །གཉིས་པ་དགེ་བ་བསྒྲུབ་བྱར་བསམ་པ་ནི། སྤྱིར་གཉེན་པོ་བརྒྱད་ཁྲི་བཞི་སྟོང་སོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་ཀྱང་། རགས་པ་ཆེ་ལོང་དུ་བསྡུས་ན་སྔར་བསྟན་པའི་མི་དགེ་བ་བཅུ་པོ་ཡིད་ཀྱིས་སྤངས་ནས་ལུས་ངག་གི་སླར་ལོག་པའི་སྤོང་སེམས་སྤྱོད་ལམ་དང་བཅས་པ་དེ་ཡིན་ན། བདག་འདི་ལ་རྟག་ཏུ་གནས་པར་བྱའོ་སྙམ་དུ་བསམ་ཞིང་། དེ་ལ་མི་དགེ་བཅུ་ཡིད་ཀྱིས་སྤངས་པའི་གོ་དོན་ནི། དེ་རྣམས་ཉེས་དམིགས་ཀྱི་སྐྱོན་ཅན་དུ་ཤེས་ནས་ནམ་དུ་ཡང་མི་འདོད་པ་ཡིན། ལུས་ངག་གི་སླར་ལོག་པ་ནི། བཅུ་པོ་དེ་དག་རྒྱུན་དུ་མི་བྱ་བར་མ་ཟད། དེ་དག་བྱས་ན་གནས་སྐབས་སུ་ཁེ་ཆེ་ཞིང་འབད་མེད་དུ་བྱེད་ཐུབ་པའི་སྐབས་བྱུང་ཡང་ཡིད་ཀྱིས་སྤངས་པ་དེ་དྲན་པས་བྱ་བ་དེ་ལ་འཇུག་པར་མི་ནུས་པ་དེ། ལུས་ངག་གི་བདུན་པོ་ལ་ནི་གཉིས་ཀ་ཚང་དགོས་ལ། ཡིད་ཀྱི་གསུམ་ནི་ཡིད་ཀྱིས་སྤངས་པ་ཁོ་ནས་སོ། །མི་དགེ་བ་ལ་མི་རུང་བར་སེམས་པ་ནི་སྤོང་སེམས་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་ཤེས་པ་ནི་ཀུན་རྫོབ་ཤེས་པ་མ་འཁྲུལ་པ་ཡིན་པས་གཉེན་པོར་འགྱུར་ཞིང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོའང་ཡིན་ནོ།

意之业三者：贪欲者，对他人之房屋受用眷属仆役等，以欲占为己有之思想坚固执持。嗔恚者，以欲加害他人故，愿痛苦生起之思想坚固执持。邪见者，业果不实，前后世与三宝等不存在，坚固执持。如是十者是就业道圆满而言，非故意而误杀等十者之相似一切，也应当努力学习舍弃。"具有贪嗔痴，
由彼所生业即不善。"
如是所说。现在，此等不善之果报有三：异熟、等流、增上果。第一者：此等不善也以动机强弱等差别而成为大中小三种。其中以大者生地狱，中者生饿鬼，小者生旁生，将感受先前所说之痛苦。
第二者，感受等流是：杀生故寿命短，盗窃故受用少，邪淫故敌人多，妄语故遭诽谤多，离间故与友结怨，粗恶语故听闻不悦语，绮语故言语无力，贪欲故愿望不成，嗔恚故生起恐惧，邪见故愚痴迷惑。行为等流是：以往昔做此彼业故，以后也喜欢此彼。
第三者，增上果是：成熟于外境对境，杀生故谷物药物等力小，盗窃故年成不好，邪淫故地方尘土屎尿雨尘混杂，妄语故地方恶臭且污秽充满，离间故地基成为深谷险崖悬崖，粗恶语故成为荒地荆棘盐碱地，绮语故四季时节不正常，贪欲故谷物细小且恶劣，嗔恚故滋味精华善好者变恶劣，邪见故谷物从稀少乃至全无等。如是等流果与增上果此等，于彼生与后生之间无定时出现。
第二者，思维应修善是：总体上虽有八万四千对治等不可思议，然归纳粗大者，先前所说不善十者以意舍弃，具有身语之返回舍弃心与行为，若是此，思维"愿我恒时安住于此"。对此，以意舍弃不善十之意义是：知晓彼等是具有过患之过失后，任何时候也不愿意。身语之返回者：不仅不继续做此十者，即使做彼等暂时有大利益且无勤即可成办之时机出现，以忆念意所舍弃彼，无法趣入彼事业，此于身语七者二者皆须具足，意之三者唯以意舍弃即可。认为不善不应为之心即舍弃心，如是了知是无错乱之世俗智故成为对治且也是戒律之本性。


 །སྤོང་སེམས་འཕེན་ཤུགས་ཆེ་བ་ཡོད་ན། གཉིད་རྨུགས་དང་རྣམ་གཡེང་སོགས་ཀྱིས་བར་ཆོད་ཀྱང་། རྐྱེན་དེ་དམིགས་པའི་ཚེ་ཉེས་སྤྱོད་དུ་ཤེས་ནས་སྡོམ་པར་འགྱུར་རོ། །འདི་ནི་སྔར་གྱི་
འཕེན་ཤུགས་དེའི་ས་བོན་གྱི་མཐུ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཏེ། དེའི་ཕྱིར་མི་དགེ་བཅུ་སྤོང་བའི་སེམས་པ་ས་བོན་དང་བཅས་པ་ནི་དགེ་བ་བཅུའོ། །དེར་མ་ཟད་མདོར་ན་ལུས་ཀྱི་ལས་ཕྱག་བསྐོར་མཆོད་པ་སེམས་ཅན་དང་ཆོས་ཀྱི་དོན་དུ་འགྲོ་འོང་ངག་གི་ལས་བསྟོད་པ་བཟླས་བརྗོད་སེམས་ཅན་དང་ཆོས་ཀྱི་དོན་དུ་སྨྲ་བ་སོགས་དགེ་བས་ཀུན་ནས་བླངས་པའི་ལུས་ངག་གི་བྱ་བྱེད་ཐམས་ཅད་དང་། ཡིད་ཀྱི་ལས་དད་གུས་ངེས་འབྱུང་བྱམས་སྙིང་རྗེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་བསྒོམ་པ་སོགས་རང་བཞིན་གྱི་དགེ་སེམས་སུ་གྱུར་ཚད་ནན་ཏན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་སྟེ། ཆགས་སྡང་གཏི་མུག་མེད་ལས་སྐྱེ། །དེས་བསྐྱེད་ལས་ནི་དགེ་བ་སྟེ། །ཞེས་པ་ལྟར་རོ། །ད་ནི་དགེ་བ་དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ཡང་གསུམ་སྟེ། རྣམ་སྨིན་དང་། རྒྱུ་མཐུན་དང་། བདག་པོའི་འབྲས་བུའོ། །དང་པོ་ནི། དགེ་བ་དེ་དག་ཀྱང་སྦྱོར་དངོས་མཇུག་གསུམ་ཐམས་ཅད་དགེ་སེམས་ཀྱིས་ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པ་ལས་དགེ་བའི་སྟོབས་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་དུ་འགྱུར་རོ། །ཆེན་པོས་ཁམས་གོང་མའི་ལྷ་དང་། འབྲིང་གིས་འདོད་པའི་ལྷ་དང་། ཆུང་ངུས་མིར་སྐྱེ་བ་ཡིན་ནོ། །དགེ་བ་ཡིན་ཡང་བསམ་པ་མ་དག་པ་སོགས་ཀྱིས་ནི་ལྷ་མིན་དུ་སྐྱེ་བར་མདོ་ལས་བཤད་དོ། །གཉིས་པ་རྒྱུ་མཐུན་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་ནི། སྔར་མི་དགེ་བ་བཅུའི་སྐབས་སུ་བཤད་པ་དེ་ཉིད་འདིར་མཐུན་ཕྱོགས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། རིན་ཆེན་
ཕྲེང་བ་ལས། ཚེ་རིང་འབྱོར་པ་དགྲ་སྤངས་དང་། །བསྟོད་དང་གྲགས་མང་སྙན་པའི་གཏམ། །ཚིག་བཙུན་བསམ་པ་འགྲུབ་པ་དང་། །ཡིད་བདེ་བ་དང་བློ་གྲོས་འཕེལ། །འདི་དག་དགེ་བའི་རྒྱུ་མཐུན་བཅུ། །མཐུ་ཆེ་ལོ་ལེགས་ཉམས་དགའ་བ། །མཐོ་དམན་སྙོམས་དང་ཞིང་ས་གཤིན། །རྩ་ཤིང་རྒྱས་དང་དུས་ཚིགས་རན། །འབྲུ་སྦོམ་རོ་ཞིམ་འབྲས་བུ་རྒྱས། །དགེ་བ་བཅུ་ཡི་བདག་འབྲས་ཡིན། །ཞེས་སོ། །དེ་ལྟར་དགེ་བ་བཅུ་ལ་གནས་པ་ནི་འདི་ཕྱི་ཀུན་ཏུ་བདེ་བའི་རྒྱུ་ཡིན་པས་ཅི་ནས་ཀྱང་བསྒྲུབ་པར་བགྱིའོ་སྙམ་དུ་བྱ་བ་གལ་ཆེའོ། །གསུམ་པ་ལུང་མ་བསྟན་པའི་ལས་ནི། ཀུན་སློང་དགེ་མི་དགེའི་བསམ་པ་གང་གིས་ཀྱང་མ་ཟིན་ཅིང་། འབྲས་བུ་བདེ་སྡུག་ལུང་བསྟན་དུ་མེད་པའི་ལས་ཟས་ཟ་བ་དང་འགྲོ་འཆག་ལ་སོགས་པའོ། །དེ་དག་གང་སྤྱད་ཀྱང་མདོ་དོན་མེད་པ་ལ་དུས་འདའ་བའི་ཕྱིར་དགེ་བར་བསྒྱུར་བ་གལ་ཆེ་བས། བདག་གིས་ཟ་བ་དང་འགྲོ་འཆག་ལ་སོགས་པ་འདི་དག་གིས་འབྲས་བུ་མི་བསྐྱེད་ཅིང་འཁོར་བ་ལས་ཐར་པའི་རྒྱུར་མི་འགྲོ་བ་འདུག །དོན་མེད་དུ་དེ་ཙམ་ཟད་དུ་འཕངས། ད་ཅི་ནས་ཀྱང་དགེ་བར་བསྒྱུར་བར་བགྱིའོ་སྙམ་དུ་སྒོ་གསུམ་གྱི་བྱ་བྱེད་ཐམས་ཅད་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཀྱིས་ཟིན་པར་བྱ་སྟེ། བཞི་བརྒྱ་པ་ལས། བསམ་པ་
བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ། །དགེ་བའམ་གལ་ཏེ་མི་དགེའང་རུང་། །ཐམས་ཅད་དགེ་ལེགས་ཉིད་འགྱུར་ཏེ། །གང་ཕྱིར་ཡིད་དགེའི་དབང་འགྱུར་ཕྱིར། །ཞེས་དང་། སྤྱོད་འཇུག་ལས། དེང་ནས་བརྩམ་སྟེ་གཉིད་ལོག་གམ། །བག་མེད་གྱུར་ཀྱང་བསོད་ནམས་ཤུགས། །རྒྱུན་མི་ཆད་པ་དུ་མ་ཞིག །ནམ་མཁའ་མཉམ་པར་རབ་ཏུ་འབྱུང་། །ཞེས་གསུངས་པ་ལྟར་ཁ་ཕྱིར་བལྟས་སུ་མ་སོང་བར་བློ་རྩེ་ནང་དུ་བཀུག་སྟེ་ཅི་བྱས་དགེ་བའི་ལས་ལམ་དོན་ཡོད་པ་ལ་མཐའ་བསྐྱང་བར་བྱའོ། །གསུམ་པ་བདེན་བཞིས་འགག་བསྡུ་བ་ནི། དེ་ཡང་བདེན་པ་ནི་མི་བསླུ་བའི་དོན་ཡིན་ལ། རྒྱུ་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཀྱི་རྟེན་འབྲེལ་ལས་འབྲས་བུ་ཁམས་གསུམ་དུ་སྣང་བ་ཡང་རྒྱུ་འབྲས་བསླུ་བ་མེད་པའི་མཐུ་ལས་བྱུང་བ་སྟེ་བདེན་པ་དང་པོ་གཉིས་སོ། །རྒྱུ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཕྱོགས་ལ་འབད་པས་འབྲས་བུས་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་གནས་ཐོབ་པ་ཡང་མི་བསླུ་བ་ཉིད་ཀྱིས་བདེན་པ་སྟེ་འཕགས་པའི་བདེན་པ་ཞེས་བྱའོ།

若舍弃心之引力强大，虽为睡眠昏沉与散乱等所中断，当缘对境之时知为恶行故而制止。此是从先前引力彼种子之力而生。因此舍弃不善十之思心具有种子者即善十。
不仅如此，总之身之业——礼拜绕行供养为有情与法之目的往来，语之业——赞颂念诵为有情与法之目的说话等，以善所遍策之身语一切所作；意之业——修习信敬出离慈悲菩提心等，凡成为自性善心者应当努力成就。"从无贪嗔痴生，
由彼所生业即善。"
如是所说。现在，此等善之果报也有三：异熟、等流、增上果。第一者：此等善也，前行正行结行三者一切，为善心所摄与未摄，善之力成为大中小三种。以大者生上界天，中者生欲界天，小者生为人。虽是善，然以动机不清净等，经中说生为非天。
第二者，等流增上果是：先前不善十之时所说彼本身于此成为相似方。《宝鬘论》中："寿长富裕离敌对，
受赞誉多悦耳语，
言辞尊严愿望成，
意愉悦与智慧增，
此等善之等流十，
力大年好体验悦，
高低平等土地肥，
草木繁茂时节好，
谷粗味美果实盛，
善十之增上果是。"
如是所说。如是安住于善十是此生后世一切安乐之因，故无论如何应成就，思维此至关重要。
第三者，无记之业是：动机善不善之思维任何皆未摄持，果报安乐痛苦无有授记之业——饮食行走等。无论行持何者，仅是于无意义中度过时间，故转为善至关重要。我之饮食行走等此等不生果报且不成为从轮回解脱之因，无意义地如是虚耗。现在无论如何应转为善，思维此，应令三门一切所作为菩提心所摄持。《四百论》中："菩萨之思维，
善或即使不善也，
一切成为善妙，
因何以意为善所自在故。"
以及，《入行论》中："从今开始睡眠或，
虽成放逸福德力，
不断众多，
等同虚空极生起。"
如是所说，不向外看而摄心向内，无论做何事应致力于有意义之善业道。
第三者，以四谛摄集灭除是：其中谛是不欺之义。从因业与烦恼之缘起，果报显现于三界，也是从因果不欺之力而生，即前二谛。因以菩提分努力，果报获得解脱之处，也以不欺故为谛，称为圣谛。


 །དེས་ན་སྤྱིར་འཁོར་འདས་ཀྱི་ཆོས་ཐམས་ཅད་བདེན་པ་བཞིར་འདུས་པས་ཐར་འདོད་རྣམས་ཀྱི་ཉམས་སུ་བླང་བྱ་ཡང་བདེན་པ་བཞིར་མ་འདུས་པ་མེད་དོ། །དེ་ཡང་ཀུན་འབྱུང་དང་། སྡུག་བསྔལ་དང་། ལམ་དང་། འགོག་པ་སྟེ་བཞིའོ། །དང་པོ་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་ནི། གཞིའི་གནས་ལུགས་སྨྲ་
བསམ་བརྗོད་མེད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གནས་པ་ཉིད་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པའི་མ་རིག་པས་ངོ་མ་ཤེས། ཀུན་ཏུ་བཏགས་པའི་མ་རིག་པས་རིས་སུ་བཅད་ནས་ཕུང་པོ་ལ་བདག་ཏུ་བཟུང་བས་འཁྲུལ་ལོ། །ཕུང་པོ་ལ་བདག་འཛིན་ཞུགས་པས། ཡུལ་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་འདོད་ཆགས། མི་མཐུན་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞེ་སྡང་། བར་མ་ལ་བརྟེན་ནས་གཏི་མུག་སྐྱེ། དུག་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས་དུག་ལྔ་སྐྱེ་སྟེ། དེ་ལ་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་རྟེན་ཅན་གྱི་རྟོག་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དཔེར་ན་དབྱར་གྱི་ས་གཞི་དང་འདྲ་སྟེ་ལས་ཐམས་ཅད་སྐྱེ་ཞིང་འགྲུབ་པར་བྱེད། ལས་ལ་རྣམ་གྲངས་མང་ན་ཡང་འཁོར་བར་འཕེན་བྱེད་ཀྱི་ལས་ནི་གསུམ་དུ་འདུས། བསོད་ནམས་མ་ཡིན་པའི་ལས། བསོད་ནམས་ཀྱི་ལས། མི་གཡོ་བའི་ལས་སོ། །དེ་གསུམ་གྱི་དང་པོས་ངན་འགྲོར་འཕེན། གཉིས་པས་འདོད་པའི་བདེ་འགྲོ་དང་། གསུམ་པས་ཁམས་གོང་མ་གཉིས་འཕེན་པར་བྱེད་དོ། །ལས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ནི་གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་འཁོར་བའི་རྩ་བ་ཉོན་མོངས་པ་དེ་རང་རྒྱུད་ལ་ནམ་སྐྱེས་པ་ན་གཉེན་པོས་ཟིན་པར་བྱས་ནས་ལྡོག་པ་གལ་ཆེ་སྟེ། དམ་པས། ཉོན་མོངས་སྐྱེས་ཚེ་གཉེན་པོས་མ་སླེབ་ན། །ཆོས་ཀྱི་དགོས་པ་སྟོར་རོ་དིང་རི་བ། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །གཉིས་པ་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པ་ནི།
རྒྱུ་ཀུན་འབྱུང་སྟེ། ཉོན་མོངས་པ་དུག་གསུམ་དང་། དུག་ལྔ་ལས་འབྲས་བུ་ཁམས་གསུམ་འཁོར་བའི་གནས་སུ་འཁྱམས་ཏེ་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་གི་ལས་དང་སྡུག་བསྔལ་ལ་བར་མེད་དུ་སྤྱོད་པས་རྟག་ཏུ་མནར་ཞིང་ཉམ་ཐག་པ་སྟེ། རྒྱ་ཆེ་རོལ་པ་ལས། སྲེད་སྲིད་མ་རིག་དབང་གིས་འགྲོ་བ་རྣམས། །མི་དང་ལྷ་དང་ངན་སོང་རྣམ་གསུམ་པོ། །འགྲོ་བ་ལྔ་པོ་དག་ཏུ་མི་མཁས་འཁོར། །དཔེར་ན་རྫ་མཁན་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་བཞིན། །ཞེས་དང་། སྲིད་གསུམ་རྒ་དང་ནད་ཀྱི་སྡུག་བསྔལ་འབར། །འདི་ན་འཆི་མེ་རབ་འབར་མགོན་མེད་དེ། །སྲིད་ལས་བྱུང་ལ་འགྲོ་བ་རྟག་ཏུ་རྨོངས། །བུམ་པར་ཆུད་པའི་བུང་བ་ཇི་བཞིན་ནོ། །ཞེས་དང་། མདོར་ན་སེམས་ཅན་གྱི་སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་བ་དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྙིང་པོ་ཅན་ཡིན་ཡང་། གློ་བུར་གྱི་དྲི་མས་ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་པ་ཡིད་བྱེད་ཀྱི་རྣམ་པར་རྟོག་པས་ཉོན་མོངས་པར་འགྱུར་ཞིང་། དེས་ཀུན་ནས་བསླངས་པའི་ཟག་པ་དང་བཅས་པའི་ལས་ལ་སྤྱད་པས་འཁོར་བའི་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་གྲུབ་པ་སྟེ། རྒྱུད་བླར། ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་ཀྱིས། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་རབ་ཏུ་སྐྱེ། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་རྒྱུ་ལས་ནི། །ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་འབྱུང། །ཞེས་དང་། དེས་ན་ལས་མི་དགེ་བ་དང་དགེ་བའི་ཁྱད་པར་ལས།
ངན་འགྲོ་དང་བདེ་འགྲོའི་ཕུང་པོ་སོ་སོར་འགྲུབ་སྟེ། རིན་ཆེན་ཕྲེང་བར། མི་དགེ་བ་ལས་སྡུག་བསྔལ་ཀུན། །དེ་བཞིན་ངན་འགྲོ་ཐམས་ཅད་དོ། །དགེ་ལས་བདེ་འགྲོ་ཐམས་ཅད་དང་། །རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་བདེ་བ་དག །ཅེས་དང་། དེས་ན་སྔར་བཤད་པའི་འཁོར་བའི་ཉེས་དམིགས་ཀྱིས་བསྐུལ་ནས་དགེ་བའི་ལས་ལ་སྤྲོ་ཤུགས་ཆེན་པོས་ཡིད་དྲངས་ཏེ་ཅི་ནུས་སུ་འབད་པར་བྱ་སྟེ། སྤྱོད་འཇུག་ལས། ཡིད་ལ་བསམ་པའི་དགེ་བྱས་པས། །གང་དང་གང་དུ་འགྲོ་འགྱུར་བ། །དེ་དང་དེར་ནི་དགེ་བ་དེས། །འབྲས་བུའི་ཡོན་གྱིས་མངོན་མཆོད་འགྱུར། །ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་ནོ། །གསུམ་པ་ལམ་གྱི་བདེན་པ་ནི། རྒྱུའི་རྐྱེན་ནི་རིགས་ཡིན་ལ། བདག་པོའི་རྐྱེན་ནི་བླ་མ་དམ་པ་སྟེ། དེས་བསྟན་པའི་དོན་ཉམས་སུ་བླངས་པ་ལས་འབྱུང་བའི་ཕྱིར་དང་། གཞི་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་རྟོགས་པ་བླ་མར་རག་ལས་པའོ།

因此，总体上轮回涅槃一切法归摄为四谛，故欲解脱者应实修之法也无有不归摄于四谛者。其即集谛、苦谛、道谛、灭谛四者。
第一集谛是：基之实相言说思议不可得而安住于空性本身，以俱生无明不识本面，以遍计无明分别界限，执蕴为我故迷惑。执蕴为我深入故，依顺境生起贪欲，依违境生起嗔恚,依中间生起愚痴。依三毒生起五毒，对此称为具遍烦恼之所依分别念，譬如夏季之地基般，一切业生起且成就。业虽有众多种类，然引轮回之业归摄为三：非福业、福业、不动业。此三者中第一者引恶趣，第二者引欲界善趣，第三者引上二界。业之分类如前所说。因此，轮回之根本烦恼彼在自相续中何时生起，以对治摄持而遮止至关重要。圣者云："烦恼生起时若对治未到达，
法之意义失坏矣，嗡哩吧。"
如是所说。
第二苦谛是：因集谛即烦恼三毒与五毒，果报于三界轮回之处流转，六道有情无间行持业与痛苦，故恒时煎熬且疲惫不堪。《广大游戏经》中："以渴爱有无明力诸有情，
人与天与恶趣三者，
五趣中不善巧流转，
譬如陶师转动陶轮般。"
以及："三有老与病之痛苦燃烧，
此中死火猛烈燃烧无依怙，
从有而生有情恒时愚痴，
如陷于瓶中之蜜蜂般。"
以及，总之有情心之自性光明具如来藏者，然以客尘垢染不如理作意之分别念而成为烦恼，以彼所遍策有漏之业行持故，轮回之蕴界处等成就。《宝性论》中："以不如理作意，
业与烦恼极生起，
从业与烦恼因，
蕴界与处生起。"
以及，因此从不善业与善业之差别，恶趣与善趣之蕴各自成就。《宝鬘论》中："从不善一切苦，
同样一切恶趣，
从善一切善趣与，
一切方面安乐等。"
以及，因此以先前所说轮回之过患激励，以对善业之强大欢喜心引导意念，应尽力而为。《入行论》中："以意思维行善故，
无论往何处将去，
于彼处以彼善业，
果报功德当迎供。"
如是所说。
第三道谛是：因缘是种姓，增上缘是殊胜上师，实修彼所教授之义而生起故，以及如实证悟基全赖上师故。


 །ལམ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ནི། གང་ཟག་ལ་རག་ལས་ཤིང་། ལེན་བྱའི་ལམ་ནི་ཐབས་ཤེས་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་དགེ་བ་གང་ཞིག་རྣམ་པར་གྲོལ་བའི་འཇུག་ངོགས་སུ་གྱུར་པ་སྟེ། མདོ་ལས། ཐབས་དང་བཅས་པའི་ཤེས་རབ་ནི་ལམ་མོ། །ཤེས་རབ་དང་བཅས་པའི་ཐབས་ནི་ལམ་མོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། ཆོས་མངོན་པ་ལས་ཀྱང་། ལམ་གང་གིས་སྡུག་བསྔལ་ཡོངས་སུ་ཤེས་པ་དང་། ཀུན་འབྱུང་སྤོང་བ་དང། འགོག་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པ་དང་། ལམ་བསྒོམ་
སྟེ་འདི་ནི་ལམ་གྱི་མཚན་ཉིད་མདོར་བསྡུས་པའོ། །ཞེས་གསུངས་པ་དང་། དེས་ན་རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་སྤྱི་དང་ཁྱད་པར་དུ་གྱུར་པ་འདི་དག་གི་ལམ་གྱི་རིམ་པ་རྣམས་ལ། སོ་སོའི་དབང་པོ་དང་སྦྱར་ཏེ་ནན་ཏན་རྩེ་གཅིག་ཏུ་བསླབས་པ་ལས་རིམ་བཞིན་ཚོགས་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་མཐར་ཕྱིན་པའི་ལམ་རྣམས་བསྒྲོད་པར་འགྱུར་ཏེ། འབྲས་བུ་ལག་ཏུ་ལོངས་པ་ཉམས་ལེན་ལ་རག་ལས་པའི་ཕྱིར་རོ། །བཞི་པ་འགོག་པའི་བདེན་པ་ནི། འཁོར་བའི་ཆོས་ཐམས་ཅད་གང་དུ་འགོག་པའི་གཞི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཆོས་ཉིད་དེ་བཞིན་ཉིད་ཡོད་མེད་སོགས་སྤྲོས་པའི་མཐའ་ཐམས་ཅད་ལས་རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཆོས་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས། ཆོས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཁྱབ་པས་ཐ་དད་མ་ཡིན་ཅིང་། ཆོས་ཉིད་འདུས་མ་བྱས་དང་། ཆོས་ཅན་འདུས་བྱས་རྣམས་མཚན་ཉིད་མི་མཐུན་པས་གཅིག་པའང་མ་ཡིན་པ། རྟག་ཆད་སོགས་ཀྱི་མཐའ་ལས་འདས་པའི་དབྱིངས་འགྱུར་བ་མེད་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །དེ་ཉིད་རྟོགས་བྱེད་ཀྱི་ལམ་ཉམས་སུ་བླངས་པས་ཀུན་འབྱུང་གི་བདེན་པ་དུག་གསུམ་དང་དུག་ལྔ། དེས་ཀུན་ནས་བླངས་པའི་ལམ་རྣམས་འགོག །འབྲས་བུ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་ཕུང་པོ་དང་། དེ་ལ་བརྟེན་པའི་སྡུག་བསྔལ་རྣམས་འགོག་པ་སྟེ། མདོར་ན་
རང་གི་རིག་པའི་སྟེང་གི་ཉོན་མོངས་པ་རྣམས་ས་བོན་དང་བཅས་པ་དབྱིངས་ཡལ་དབྱིངས་ནུབ་ཏུ་སྤངས་པ་ནི་འགོག་གཞི་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡེ་ཤེས་ཏེ། འགོག་བདེན་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པས་ཐར་པ་དང་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པ་ཞེས་བྱའོ། །དེས་ན་སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་རང་བཞིན་འགོག་བདེན་དང་། ཀུན་འབྱུང་བདེན་པའི་རང་བཞིན་ལམ་བདེན། འགོག་ལམ་སྤངས་རྟོགས་ངོ་བོ་དབྱེར་མེད་དོ། །ཞེས་ཀྱང་གསུངས་སོ། །དེ་ཡང་དཔེར་མཚོན་ན། ནད་སྐྱེད་བྱེད་ཀྱི་ཟས་དང་སྤྱོད་ལམ་བརྟེན་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་ངོ་། །དེས་ནད་ཀྱི་ཟུག་རྔུས་མནར་བ་ན་སྡུག་བསྔལ་ལོ། །དེ་ལ་སྨན་དཔྱད་དང་ཟས་སྤྱོད་ཀྱིས་སྐྱོང་བ་ནི་ལམ་བདེན་ནོ། །དེས་ནད་མེད་པར་སོར་ཆུད་པ་ནི་འགོག་བདེན་ནོ། །དཔེ་དེས་མཚོན་པ་ནི། སེར་སྣས་འཇུར་གེགས་བྱེད་པ་ནི་ཀུན་འབྱུང་། དབུལ་ཞིང་ཕོངས་པར་གྱུར་པ་ནི་སྡུག་བསྔལ། སྦྱིན་པ་གཏོང་བ་ནི་ལམ་བདེན། དེས་མ་འོངས་པ་ན་དབུལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་སྤངས་པ་ནི་འགོག་པའི་བདེན་པའོ། །ཚུལ་དེས་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་འགྲོས་ཤེས་པར་བྱའོ།

实修道是：依赖于补特伽罗，应取之道是方便智慧双运之善，成为解脱之趣入门。经中："具方便之智慧是道，
具智慧之方便是道。"
如是所说。以及《阿毗达磨》中也："以何道遍知痛苦、
舍弃集、现前灭、
修习道，
此是道之法相归纳。"
如是所说。以及，因此佛陀教法总与特殊此等道之次第，与各自根器相应，以一心专注努力学习，将次第行持资粮道见道修道究竟道等，因获得果位全赖实修故。
第四灭谛是：轮回一切法于何处灭除之基是空性，其即一切法之实相法性真如，从常断等一切戏论边际解脱之法性空性，遍一切法故非异，法性无为与法相有为法相不相同故也非一，超越常断等边际之法界无变异者，彼即空性。以实修证悟彼本身之道，灭除集谛三毒与五毒、由彼所遍策之道等，灭除果报痛苦之蕴与依于彼之痛苦。总之，自己觉性上之烦恼具种子，法界放松法界隐没而舍弃，即灭除基空性之智慧，是殊胜灭谛故，称为获得解脱与涅槃。
因此，苦谛之自性是灭谛，集谛之自性是道谛，灭道所断所证本性无二。也如是宣说。其以譬喻说明：依靠生病之饮食与行为是集。以此病之痛苦煎熬是苦。以药物饮食调养是道谛。以此病愈复原是灭谛。以此譬喻所表明：以悭吝作障碍是集，贫穷困乏是苦，布施是道谛，以此未来舍弃贫穷之痛苦是灭谛。以此方式应了知因果之规律。


 །དེ་ལྟར་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་དོན་རྣམས་ལ་ནན་ཏན་དུ་སློབ་པ་སྔོན་དུ་བཏང་ནས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་བསྒྲུབ་པ་ཙམ་གྱི་བྱ་བ་ཁམ་པོ་ཆེ་རྩོམ་པ་ལ་སྐྱབས་ཁྱད་པར་
ཅན་ཞིག་འཚོལ་དགོས་ཏེ། དེ་ཡང་དཀོན་མཆོག་གསུམ་པོ་ནི་སྐྱོན་ཀུན་ཟད། ཡོན་ཏན་ཀུན་རྫོགས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྐྱོབ་པར་ནུས་པའི་མཐུ་དང་ལྡན་པས་དེ་ཁོ་ན་ལ་བསྟེན་ནས་བློ་གཏད་ལིང་བསྐྱུར་གྱིས་སྐྱབས་འགྲོ་རེ་དོགས་དང་བྲལ་བར་བྱ་ཞིང་། དེ་ནས་ཡུལ་སེམས་ཅན་ཚད་མེད་པ་ལ། སྙིང་རྗེ་ལ་སོགས་པའི་བློའི་རྣམ་པ་ཚད་མེད་པ་བཞི་བསྒོམ་པ་རྟེན་དུ་བྱས་ནས། བརྟེན་པ་གཞན་དོན་དུ་སངས་རྒྱས་ཐོབ་འདོད་ཀྱི་སྨོན་པ་དང་། དེ་ཉིད་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་ལམ་འཇུག་པ་སྟེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་རྣམ་པ་གཉིས་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞིང་། དེ་ཡང་སྨོན་འཇུག་གི་བློའི་རྣམ་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་། ཆོ་ག་ལ་བསྐྱེད་པའི་ཐ་སྙད་དུ་བྱ་ཞིང་། སེམས་གཉིས་པོ་དེ་བློ་དང་འདྲེ་ངེས་སུ་བསྒོམས་པའི་མཐར་སེམས་རྩ་བྲལ་དུ་འཇོག་པ་ནི་དོན་དམ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཡིན་ལ། དེ་ཉིད་ཆོ་ག་ལས་བསྐྱེད་པའི་ཚུལ་ནི། རྣམ་སྣང་མངོན་བྱང་གི་རྒྱུད་དང་། འཕགས་མཆོག་ཀླུ་སྒྲུབ་ཀྱི་གཞུང་ལས་ཀྱང་འབྱུང་བ་བཞིན་ནོ། །དེས་ན་བཤད་མ་ཐག་པའི་ལམ་དེ་དག་ཐུན་མོང་དང་ཁྱད་པར་གྱི་ལམ་རིམ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་འཁྲིད་པ་དེ་དང་དེའི་གཞུང་བཞིན་དུ་བསྟན་པ་ལས་དགོས་པ་འགྲུབ་པའི་ཕྱིར་འདིར་རེ་ཞིག་དེ་ཙམ་མོ། །དེས་ན་འདི་ལྟ་བུའི་གནད་དང་མ་བྲལ་ན་ཉམས་ལེན་དོན་དུ་འགྲིལ་བ་ཞིག་འོང་ཞིང་། དེ་བས་ན་ཆོས་འདི་ཆགས་སྡང་གི་བསྣོན་མར་མ་སོང་བར་རང་རྒྱུད་
ལ་ཅི་འབྱོར་དུ་བསླབ་པའི་ཉམས་ལེན་ལ་འབད་པར་བྱའོ། །རང་གཞན་དོན་ཆེན་བསྒྲུབ་ལ་བསྐུལ་བའི་གཏམ། །དྲི་མེད་ལུང་དོན་བླ་མའི་གསུང་ངག་གིས། །ཇི་ལྟར་འདོམས་བཞིན་ཅུང་ཟད་བཤད་པ་ལས། །རྒྱ་ཆེའི་ཕ་མཐའ་སུ་ཡིས་བརྗོད་པར་ནུས། །འོན་ཀྱང་ཆུ་གཏེར་ཆེ་ལས་ཐིགས་པ་ཙམ། །བླངས་པ་ཡིས་ཀྱང་གདུང་སེལ་བྱེད་པ་བཞིན། །ལམ་གྱི་འཇུག་སྒོ་ཕྱོགས་ཙམ་ཤེས་པས་ཀྱང་། །བླང་དོར་གནས་ལ་བསླུ་མེད་གདིང་ཐོབ་འགྱུར། །དེ་ལས་དགེ་བའི་གྲུ་ཆེན་རྨད་བྱུང་བ། །ལྷག་བསམ་རླུང་གི་བགྲོད་པས་བསྐྱོད་བྱས་ཏེ། །འགྲོ་ཀུན་སྲིད་པའི་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་ལས། །རྣམ་གྲོལ་རིན་ཆེན་གླིང་དུ་བགྲོད་གྱུར་ཅིག །དེ་ལྟར་ཐུན་མོང་གི་སྔོན་འགྲོའི་ལམ་རིམ་གསལ་བར་བྱེད་པ་རིན་ཆེན་ཐེམ་སྐས་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ནི་དང་པོའི་ལས་ཅན་རྣམས་འཇུག་པ་བདེ་བའི་ཆེད་དུ་སྙོམ་ལས་པ་འགྱུར་མེད་རྡོ་རྗེས་ཡི་གེར་སྤེལ་བའོ།

如是于所说之义努力学习作为前导，为一切有情成就佛果此大事业着手时，须寻求殊胜之皈依。其中三宝者，一切过失尽、一切功德圆满、具有能救护一切有情之力，故唯依于彼，以托付信心交付身心，无疑惑而皈依。然后，以缘无量有情为对境，修习慈悲等四无量心作为所依，再者为他利欲得佛果之愿望，与现前彼本身之入道——生起菩提心二种。其中，对于发愿趣入心之行相，名言上称为菩提心，以及从仪轨中生起。心二者与心相融决定修习之究竟，安住心于离根，即胜义菩提心。彼本身从仪轨中生起之方式，如《大日经》与圣者龙树之论典中也出现般。
因此，刚宣说之此等道，依靠共同与殊胜道次第何者引导，从如彼彼论典中宣说成办所需故，此处暂时如是而已。因此，若不离如是要点，将出现实修成为圆满之事，因此，此法未成为贪嗔之燃料，于自相续中应尽力如量学习实修。
激励成办自他大利之言语，
以无垢经义上师之言教，
如何教诲般略加宣说，
广大父母边际谁能宣说。
然而从大水藏取一滴水，
依此也能消除焦渴般，
道之入门方向仅知晓，
于取舍处也将获无欺确定。
从此善之大船稀有者，
以意乐风之行持驱动，
愿一切众生从有之大海，
行至解脱宝洲。
如是明示共同前行道次第名为《宝阶梯》此者，为初业者易于趣入之目的，闲散者无变金刚撰为文字。


། །།
ཐུན་མོང་གི་སྔོན་འགྲོའི་ཆོས་བཤད་རིན་ཆེན་ཐེམ་སྐས། འགྱུར་མེད་རྡོ་རྗེ།

共同前行法教《宝阶梯》，无变金刚（著）。


